سُبْحانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْواجَ كُلَّها مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ وَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ مِمَّا لا يَعْلَمُونَ .
« 1 » « پاك و منزّه است آنكه تمام جفتها را از آنچه زمين مىروياند ، و از خودشان ، و از آنچه را كه آنها نمىدانند بيافريد . » و چون معناى جفت را نر و ماده مىگرفتند ، به جفت و زوج بودن دربارهء انسان كه نر و ماده دارند
( وَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ )
و به جفت بودن حيوانات و حدّ اكثر در نباتات اعمّ از گياهان و درختان قائل بودند . و آيه مباركهء :
وَ أَرْسَلْنَا الرِّياحَ لَواقِحَ
. « 2 » « ما بادها را فرستاديم به جهت آنكه عمل لقاح و آبستن كردن درختان را به عهده گيرند . » را شاهد بر نر و ماده داشت جميع نباتات مىگرفتند ؛ چون بواسطهء باد است كه گردههاى نر از شكوفههاى درختان در فضا منتشر مىگردد و به درختان ماده مىرسد ، و بدينوسيله عمل لقاح و آبستن كردن صورت مىگردد و درختان ميوه مىدهند .
و بهترين نمونهء آن درخت خرماست كه تا بواسطهء طلع آن
( طَلْحٍ مَنْضُودٍ )
درختان ماده را آبستن ننموده و لقاح صورت نگيرد ، آن درختان بار نمىآورند .
امّا معنى زوج ، نر و يا ماده نيست ؛ و معنى زوجين مجموع نر و ماده نيست . زوج به معنى جفت است . هر چيزى كه جفت ديگرى واقع شود ؛ همچون اسب درشكه ، و كفّهء ترازو ، و شيشهء عينك و امثال ذلك هر كدام جفت ديگرى است . به هريك از آن دو ، زوج و به هر دوتاى آنها زوجين گويند .
اينست معناى حقيقى زوج ، و اگر أحيانا در جائى به معنى نر و يا ماده
هامش
( 1 ) آيه 36 ، از سورهء 36 : يس
( 2 ) صدر آيه 22 ، از سورهء 15 : الحجر