سپس از ناحيهء مركزى دولتى عثمانى ، منطقهء تكريت و موصل و اطراف اين قسمت طولا و عرضا را تخليه و بدون جنگ عقب نشستند . بعدها چون ميدان خالى بود انگليسىها به دنبال قضيّه تا سرحدّ دياربكر و حدود فعلى دولت تركيّه پيش رفته ، منطقهء نفتى را بدون جنگ متصرّف شدند .
از اين تاريخ به بعد فصلى تازه در جريان استعمارى گشوده شد كه به عنوان : العراق تحت استعمار و سيطرة الإنكليز معروف شد . و اين عنوان پس از چند سال قيام مجدّد عشائر عراق در ناحيهء سماوه ، رميثه ، ديوانيّه ، حلّه ، دياله ، رمادى و نجف اشرف كه شروع شد و دست به سلاح و جنگ بردند ، از بين رفت ؛ و به عراق استقلال داده شد .
توضيح آنكه : مازاد لشكر عثمانى عقب نشسته ، به سمت ايران متوجّه تا حدود همدان پيشروى كردند . در پشت قشون عثمانى ، انگليسيها مازاد لشكر خود را به سمت ايران به حركت آورده تا حدود گيلان و جنگل مازندران و لاهيجان پيش رفتند .
در اين احوال بود كه در داخلهء دولت امپراطورى روس شورش و انقلاب بر پاشد . امپراطور روس : تزار با حال زارى بدست شورشيان اسير شده ، خود و خانوادهاش با وضعى فجيع كشته و نابود گشتند . و حكومتهاى بلشويكى و سوسياليستى در اطراف مملكت بسيار وسيع تأسيس شد كه مدّت زمانى با هم در سر مبدأ و روش حكومت در جنگ و جدال گذرانيدند . عاقبت گروه تابع لنين غالب و همهء حدود كشور را در نظام واحد بلشويكى تسخير نمودند .
در اين احوال بود كه ملّت عراق قيام كرده ، انگليسهاى فاتح را در چند واقعهء مهمّ شكست دادند : رميثه ، نارنجيّه ، رمادى ، دياله ؛ به همين سبب انگليسها بالإجبار قائدين لشكر خود را از ايران براى تأمين مجدّد فتح عراق ، به بغداد برگردانيدند . و طبق ميل و درخواست مردم عراق وعدهء استقلال دولتى
نور ملكوت قرآن از قسمت أنوار الملكوت (فارسى) — صفحة 123
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص١٢٣