مىگردد كه براى كتابت متوسّل به دست و قلم مىگردد .
سبب و علّت مستقلّ در نوشتن خود انسان است ؛ و معناى سببيّت به واقعيّت خود ، در او منطوى است بدون آنكه با استناد سببيّت كتابت به دست و يا به قلم ، هيچگونه تنافى و تخالفى وجود داشته باشد .
[ بين وساطت ملائكه در تدبير امور و بين عبادت و تسبيح آنان تنافى نيست ]
و نيز بين آنچه ذكر شد در اينكه شأن و رسالت و موجوديّت ملائكه واسطه بودن در تدبير امور است ، و بين آنچه از كلام خداوند تعالى بدست مىآيد كه بعضى از ملائكه و يا جميع آنها بر عبادت و تسبيح و سجود او مداومت دارند ، هيچگونه تنافى وجود ندارد ؛ مثل قوله تعالى :
وَ مَنْ عِنْدَهُ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ وَ لا يَسْتَحْسِرُونَ * يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ .
( آيه 19 و آيه 20 ، از سورهء أنبياء ) « و آنان كه نزد خداوند هستند ، از عبادت وى استكبار و بلندمنشى ندارند ، و به تعب و سختى نمىافتند و خسته نمىشوند . در تمام طول شب و روز تسبيح او را بجاى مىآورند ؛ و ابدا فتور و سستى و خستگى در آنان پيدا نمىشود . » و مثل قوله تعالى :
إِنَّ الَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ وَ يُسَبِّحُونَهُ وَ لَهُ يَسْجُدُونَ .
( آيه 206 ، از سورهء أعراف ) « آنان كه در حضور پروردگارت هستند ، از عبادت او سركشى و استكبار ندارند ، و او را تسبيح مىگويند و براى او به سجده در مىآيند . » عدم تنافى در ميان اين دو حقيقت ، به جهت آنست كه : مىتواند عبادتشان و سجودشان و تسبيحشان ، عين كارشان در تدبير امور و عين امتثالشان به سبب واسطه شدن دربارهء امرى باشد كه از ساحت حضرت ربّ العزّة شرف صدور يافته است . و به اين نكته اشاره دارد گفتار خداوند تعالى :
وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ دابَّةٍ وَ الْمَلائِكَةُ وَ