آسمان بالا رود . اينطور خداوند رجس و پليدى را براى كسانى كه ايمان نمىآورند ، قرار مىدهد . و اينست صراط مستقيم پروردگارت ) .
يعنى اينست منهاج و روش و طريقهء خداوند كه مختلف نمىشود و تخلّف نمىپذيرد .
و نيز خداوند متعال مىگويد :
قالَ هذا صِراطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِينَ .
« 1 » ( خداوند در پاسخ شيطان گفت : اينست صراطى كه بر من مستقيم است .
بدرستى كه تو قدرت و سلطنت بر بندگان من ندارى ، مگر بر كسانى از گمراهان و اغواشدگان كه از تو پيروى مىكنند ! ) يعنى اينست سنّت من ، و طريقهء من كه بدون تغيير دوام دارد . بنابراين ، اين گفتار همچون گفتار ديگر خداست كه مىگويد :
فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا .
« 2 » ( « اى پيامبر » تو هيچگاه براى سنّت و دأب و ديدن خداوند ، تبدّل و تغيّرى نخواهى يافت ! و هيچگاه براى سنّت و دأب و ديدن خداوند ، جابهجائى و دگرگونى نخواهى يافت ! ) و از آنچه تا به حال ما دربارهء صراط مستقيم ذكر كرديم ؛ امورى روشن و آشكارا شد :
أوّل آنكه : طرق و راههاى به سوى خداوند از جهت كمال و نقصان ، و از جهت پرارزشى و كمارزشى ، در جهت قرب و نزديكى آنها به منبع حقيقت ، مختلف است . أمّا صراط مستقيم مثل إسلام و إيمان و عبادت و إخلاص و إخبات است ؛ همانطوركه مقابل آن صفات ، همچون كفر ، و شرك ، و إنكار ، و
هامش
( 1 ) آيهء 42 ، از سورهء 15 : حجر .
( 2 ) آيهء 42 از سورهء 35 : فاطر .