و به دنبال آن آنچه مفّسران در تفسير آيه گفتهاند ذكر كرده و بعد به بحث درباره مستفاد آيه مىپردازيم .
أمّا گفتار لغويّون در معنى قوّامون
در « مجمع البحرين » مينويسد :
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ . . .
( تا آخر آيه ) يعنى به عهده مردان است كه به قيموميت و سرپرستى و تدبير امور زنان قيام كنند ؛ و اين سرپرستى به دو جهت به مرد داده شده است :
جهت اوّل موهبتى و تفضّل از جانب خداوند متعال است كه خداوند مردان را از جهات بسيارى بر زنان برترى داده است از جمله برترى عقلانى و حسن تدبير و نيروى بدنى بيشتر در مورد بجا آوردن اعمال و طاعات ، و به همين جهت به نبوّت و امامت و ولايت و اقامه شعائر و جهاد و قبول شهادت آنان در همهء امور و فزونى سهميّه ارث و أمثال آن اختصاص داده شدهاند .
و جهت دوّم اكتسابى است و از دادن نفقه و « مهريّه » از جانب مردان به زنان ريشه ميگيرد ، با اينكه فائده ازدواج بين هر دوى آنها مشترك است . و « باء » در (
بِما فَضَّلَ اللَّهُ
) و (
بِما أَنْفَقُوا
) « سببيّه » و « ما » مصدريّه است يعنى به سبب آن برترى خداوند و آن انفاقى كه بر زنان ميكنند ، سمت قيموميّت و سرپرستى زنان را دارا ميباشند .
و در « اقربالموارد » آمده : قَامَ يَقُومُ قَوْمًا وَ قَوْمَه : إنتَصَبَ ( ايستاد ) ضِدُّ قَعَدَ ( نشست ) وَ قَامَ الامْرُ : كار راست گرديد و درست شد و قَامَ الرَّجُلُ الْمَرأة وَ عَلَيْهَا : مؤنهء وى را به عهده گرفت و به امور و شؤون وى قيام كرد .
( و در مادّه مَوَن گفته است : مَانَ يَمُونُهُ مَوْنًا و مَؤنَه : مؤنه وى را به گردن گرفت و شئون وى را به انجام رسانيد و مائن شد . )