است .
و ضرورت عامّ در حال سلوك است ، بلكه در اواخر سلوك كه حصول تجلّيات ذاتيّه و صفاتيّه شد نيز همراهى او در كار ، و آنچه از ارباب سلوك در باب آداب و ارادت خدمت شيخ ذكر كردهاند مراد استاد خاصّ است اگر چه در عامّ نيز به واسطهء قيام او در هدايت مقام خاصّ به حسب تفاوت مراتب ملاحظهء ادب و ارادت لازم است .
و آنچه اكثر مىفهمند از توقّف سلوك بر شيخ آنست كه طلب سلوك بىراهنمائى شيخ و استاد و متابعت او صورت نبندد . و اين اگر چه چنين است و لكن مرحلهء ديگر نيز هست از اين بالاتر ، چه مرافقت استاد خاصّ در جميع احوال بر ترتيب مظاهر ، چنانچه رمزى از آن بيايد ، از اهمّ شرايط و اعظم لوازم است و مرافقت استاد عامّ نيز سيّما از براى مبتدى اولى و انسب .
و معرفت استاد خاصّ در به دو امر به طريقى است كه در تحصيل ايمان اصغر گذشت و در آخر خود خود را شناساند .
و اما استاد عامّ شناخته نمىشود مگر به مصاحبت او در خلأ و ملأ و معاشرت باطنيّه و ملاحظهء تماميّت ايمان جوارح و نفس او . و زينهار به ظهور خوارق عادات و بيان دقائق نكات و اظهار خفاياى آفاقيّه و حباياى انفسيّه و تبدّل بعضى از حالات خود ، به متابعت او فريفته نبايد شد ، چه اشراف بر خواطر و اطّلاع بر دقائق و عبور بر ماء و نار و طىّ زمين و هوا و استحضار از آينده و امثال اينها در مرتبهء مكاشفهء روحيّه حاصل مىشود و از اين مرحله تا سر منزل مقصود راه بىنهايت است . « 1 »
هامش
( 1 ) - مكاشفات بر چند گونه است : -