علّامهء مجلسى رضوان الله عليه دربارهء مكان بهشت فرموده است كه : أخبار دلالت دارند بر آنكه بهشت ما فوق آسمانهاى هفتگانه است ، و به اين عقيده اكثر مسلمانان معتقدند . « 1 »
و اين مطالب منافات ندارد با آنكه محلّ بهشت زمين بوده باشد ، زيرا مراد از آسمانهاى هفتگانه معلوم نيست كه اين آسمانهاى طبيعى باشد ، به علّت آنكه تمام اين آسمانها با ستارگان از كواكب و سيّارات و خورشيد و منظومهها و كهكشانها همه و همه آسمان دنياست ، طبق آيه شريفهء :
إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ .
« 2 »
« ما آسمان دنيا را با جلوههاى ستارگان زينت بخشيديم . »
و بنابراين آسمان هفتم و يا ما فوق آسمان هفتم كه در بطون و طبقات مخفيّه و پنهان عالم مُلك است ، منافات ندارد كه در ملكوت زمين باشد . پس ملكوت و باطن زمين ممكن است آسمان هفتم بوده باشد ، و آنجا بهشت باشد . و شاهد بر اين مطلب آنست كه زمين در آنوقت زمين هست و زمين نيست ؛ زمين هست به اعتبار آنكه همين زمين است ، و زمين نيست به جهت آنكه مُشرِق و نورانى شده و به زمين دگرى مبدّل گشته ، و در قبضهء خداوند قرار گرفته است .
شاهد بر اين گفتار دو آيه در قرآن كريم است كه دلالت دارد بر آنكه عرض بهشت به اندازهء آسمانها و زمين است :
هامش
( 1 ) همان مصدر ، ص 205
( 2 ) آيه 6 ، از سورهء 37 : الصّافّات