وَ تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ .
« 1 »
« و اينست آن بهشتى كه به شما در پاداش و مزد كردارى كه انجام دادهايد ، به عنوان وراثت ميرسد ! »
در اينجا دو روايت وارد است كه وراثت را به گونه اى ديگر تفسير مىكند ، ولى هيچيك از آنها منافاتى با وراثت زمين ندارد .
اوّل : در تفسير « مجمع البيان » از رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم وارد است كه :
مَا مِنْ أَحَدٍ إلَّا وَ لَهُ مَنْزِلٌ فِى الْجَنَّةِ وَ مَنْزِلٌ فِى النَّارِ ؛ فَأَمَّا الْكَافِرُ فَيَرِثُ الْمُؤْمِنَ مَنْزِلَهُ مِنَ النَّارِ ، وَ الْمُؤْمِنُ يَرِثُ الْكَافِرَ مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ . فَذَلِكَ قَوْلُهُ :
أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
. « 2 »
« هيچكس نيست مگر آنكه براى او منزلى در بهشت است و منزلى در جهنّم ؛ پس شخص كافر ، منزل جهنّمىِ مؤمن را از او به ارث مىبرد و شخص مؤمن ، منزل بهشتىِ كافر را از او به ارث مىبرد . و اينست معناى گفتار خداوند : شما بهشت را در ازاء أعمالى كه بجاى آوردهايد ، به عنوان ارث مىبريد . »
دوّم : در كتاب « ثواب الاعمال » صدوق ، از پدرش از سَعد از احمد بن حسين از عثمان بن عيسى از بعضى از اصحاب خود ، از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است كه : خداوند هيچيك
هامش
( 1 ) آيه 72 ، از سورهء 43 : الزّخرف
( 2 ) « مجمع البيان » طبع صيدا ، مجلّد 2 ، ص 420 ، ذيل آيه 43 ، از سورهء 7 : الاعراف ؛ و رسالهء « الإنسان بعد الدّنيا » خطّى ، ص 69