وَ لِلَّهِ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ
. « 1 »
« و عوالم غيب آسمانها و زمين اختصاص به خدا دارد ؛ و تمام امور بازگشتنش بسوى اوست . »
يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ
. « 2 »
« اى انسان ! تو حقّاً با سعى و كوشش و زحمت بسوى پروردگارت رهسپار هستى و به شرف ملاقات او خواهى رسيد . »
وَ أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى
. « 3 »
« و محلّ انتهاى جميع ، بسوى پروردگار تو مىباشد . »
و أمثال اين آيات كريمه كه در قرآن مجيد بسيار است ، و دلالت دارند بر آنكه تمام موجودات بايد فانى در ذات خدا گردند .
و بواسطهء صور دوّم كه صور إحياء است بقاء بالله پيدا مىكنند ، و بشر و نفوس عاليهء فرشتگان سماويّه بعد از نيل به فناء مشرّف به مقام بقاء شده و به بقاى ذات مقدّس حضرت احديّت باقى خواهند بود .
حال بايد ديد مراد از
مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ
چه كسانند ، و مصداق افراد مورد استثناء
إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّهُ
كيستند .
مراد از « وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ »
در آيه صعق ، اهل برزخ هستند
مراد از
مَنْ فِي الْأَرْضِ
افرادى هستند كه از اين دنيا رفته و در عالم برزخاند ، نه كسانى كه الآن روى زمين زندهاند ؛ زيرا اگر با صور
هامش
( 1 ) صدر آيه 123 ، از سورهء 11 : هود
( 2 ) آيه 6 ، از سورهء 84 : الانشقاق
( 3 ) آيه 42 ، از سورهء 53 : النّجم