منظرههاى جالب و حيرت انگيز انسان لذّت مىبرد ، و يا از رؤيت دود و دخان و آتش و سعير و زقّوم و حميم و ثُعبان و أفاعى در رنج و اضطراب مىافتد ، به همان ميزان اين بهشت يا جهنّم برزخى نمونه و اثرى از قيامت است . و بر اين اساس موجوديّت بهشتى يا جهنّمى خود را به دست آورده است .
و در بعضى از روايات اين را بهشت دنيا ناميدهاند ؛ و مرحوم مجلسى رضوانُ الله عَليه در كتاب عدل و معاد از « بحار الانوار » از آن به بهشت و جهنّم دنيا تعبير نموده و بابى را به اين عنوان منعقد ساخته است .
و علّتش آنست كه عالَم برزخ از تتمّهء عالم دنياست . و لذا از بهشتى كه آدم بو البشر در آنجا بود نيز به بهشت دنيا تعبير شده است ، چون از مقدّمات دنيا و متّصل به آن و موجب آمادگى و تهيّؤ آمدن به دنيا بوده است .
در « علل الشّرائع » با سند خود از حسن بن بشّار از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام روايت كرده است كه :
قَالَ : سَأَلْتُهُ عَنْ جَنَّةِ ءَادَمَ ، فَقَالَ : جَنَّةٌ مِنْ جَنَّاتِ الدُّنْيَا تَطْلُعُ عَلَيْهِ فِيهَا الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ ، وَ لَوْ كَانَتْ مِنْ جَنَّاتِ الْخُلْدِ مَا خَرَجَ مِنْهَا أَبَدًا . « 1 »
« ميگويد : از آن حضرت دربارهء بهشت آدم سؤال كردم ، فرمود : بهشتى بود از بهشتهاى دنيا كه در آن خورشيد و ماه طلوع داشتند ،
هامش
( 1 ) « علل الشّرائع » ج 2 ، باب نوادر العِلَل ، ص 600 ، عدد 55