امّا غير از آسمانها و زمين و موجودات واقعهء در آنها حكمشان چيست ؟ آيا آنها هم مدّت زندگيشان محدود است و دستخوش فناء و زوال واقع مىشوند يا نه ؟ در آيات قرآن صريحاً و مفصّلًا بطورى كه خصوصيّات و كيفيّات مبدأ و منتهاى آنها را بيان كند آيهاى نيست . گرچه از چند آيه مباركه مىتوان اجمالًا استفادهء دوام و بقاء آنها را نمود :
ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ
. « 1 »
« آنچه در نزد شماست تباه مىشود و از بين مىرود و آنچه در نزد خداست باقى مىماند . »
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ
« 2 »
« هيچ چيزى نيست مگر آنكه آن چيز در نزد ما خزينههائى دارد و ما آن چيز را از آن خزينهها پائين نمىآوريم و نمىآفرينيم مگر به اندازهء مشخّص و معيّن . »
اين دو آيه به ما مىفهماند كه حقائق موجودات دنيا و عالم طبع و مادّه در نزد خداوند متعال داراى خزائنى هستند كه پيوسته و مدام باقى بوده و هيچگاه دستخوش فناء و نيستى واقع نمىگردند .
گرچه از خود اين آيه مورد بحث نيز مىتوان اين حقيقت را دريافت ؛ چون از اينكه مىگويد : ما آسمانها و زمين و ما بَينهُما را نيافريديم مگر به حقّ و أجل مسمّى ، ميتوان فهميد كه خود حقّ و
هامش
( 1 ) صدر آيه 96 ، از سورهء 16 : النّحل
( 2 ) آيه 21 ، از سورهء 15 : الحِجر