را نيكو و صحيح شمردند . و اينك خواهيم ديد : يونس بن عبد الرّحمن كتاب « يَومٌ وَ لَيْلَةٌ » را به نوادهء آنحضرت امام عسكرى عرضه مىدارد و حضرت آن را صحيح مىشمارند و امر مىكنند تا بدان عمل نمايند .
و چون امام مهدى در نيمهء دوم از قرن سوم غائب گرديد ، شيعه نيازمند شد تا رجوع كند به مُدَوَّناتى كه خزينههاى شيعه آنها را ذخيره كرده بود ؛ زيرا كه نزد شيعه امام آشكارى نبود تا از او مسائل خود را بپرسند ؛ و لهذا كتابت در نزد شيعه در قرن چهارم رو به فزونى نهاد . « 1 »
مرحوم آية الله سيّد حسن صدر در « الشِّيعة و فنون الإسلام » گويد : الصَّحِيفَةُ الثَّالِثَةُ : فى أوّلِ مَنْ صَنَّفَ الآثَارَ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ مِنَ الشِّيعَةِ .
اين جماعت چون تدوينشان در عصر واحدى بوده است نمىدانيم كدام يك از آنها در تصنيف و تدوين مقدّم بودهاند . و ايشان عبارتند از :
عَلِىّ بْن أبى رافِع
صحابى أمير المؤمنين عليه السّلام و خازن بيت المال او و كاتب او بوده است .
نجاشى در كتاب خود در اسماء طبقهء اوّل از مصنِّفين چون سخن از مُصَنِّفين اصحاب ما به ميان مىآورد دربارهء او مىگويد : وى از تابعين و از برگزيدگان شيعه و از صحابهء أمير المؤمنين و كاتب او بوده است و بسيارى از احكام و سُنَّت را حفظ داشته است و كتابى را در فنونى از فقه وضوء و نماز و سائر ابواب تدوين نموده است . و سپس إسناد خود را به روايت از او متّصل مىكند . « 2 » و براى
هامش
( 1 ) « الإمام جعفر الصّادق » جمهوريّة المصر العربيّة ؛ المجلس الأعلى للشّئون الإسلاميّة القاهرة ص 1397 ه ، ص 201 و ص 202 .
( 2 ) در كتاب « تأسيس الشيعة لعلوم الإسلام » مؤلّف محترم در ص 283 علاوه بر ذكر اين مطالب گويد : عمر بن محمّد گفت : موسى بن عبد الله بن حسن به من خبر داد از پدرش كه او براى خود نسخهاى از اين كتاب نوشته است ، و آن را معظّم شمرده و تعليم مىنمودند ، و او ( على بن رافع ) از تابعين جليل القدر است .