رفتم . در آنجا از امر امّامت بسيار سخن به ميان رفت و اختلافات مردم را در اين موضوع بيان مىكردند . پس از آن من بر حضرت رضا عليه السّلام وارد شدم و او را از بحث و خوض مردم در امر امّامت مطلّع نمودم .
آن حضرت تبسمى فرمود و سپس گفت : اى عبد العزيز اين مردم جاهلند و به آراء و افكار خود گول خوردهاند . خداوند عزَّ و جلَّ جان پيغمبر خود را نگرفت مگر آنكه دين او را كامل نمود و قرآن را بر او فرو فرستاد كه فيهِ تِبْيانُ كُلِّ شَىْءٍ . در قرآن حلال و حرام بيان شده و حدود و احكام و جميع آنچه كه مردم بدانها نيازمندند همه را بيان فرموده ، فَقالَ عَزَّ وَ جَلَّ :
ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ
« 1 »
و در حجة الوداع كه آخر عمر حضرت رسالت بود اين آيه را فرستاد :
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً
« 2 »
و امر امّامت از تماميّت دين است و پيغمبر از دنيا نرفت مگر آنكه براى امّت خود معالم دين آنها را بيان فرموده و روشن ساخت و راه سلوك آنها را نشان داد و بر راه حقّ آنها را برقرار كرد و براى آنها على عليه السّلام را راهنما و امام قرار داد ، و تمام چيزهائى را كه امّت بدانها محتاج هستند روشن ساخت . پس كسى كه گمان كند خداوند عزَّ و جلَّ دين خود را كامل ننموده است كتاب خدا را ردّ كرده و كسى كه كتاب خدا را ردّ كند به خدا كافر شده است . آيا آنها قدر و منزلت امام را مىدانند و محل و مكانت او را مىشناسند تا بتوانند براى خود امام اختيار كنند ؟
ان الامامة اجل قدرا و اعظم شأنا و أعلى مكانا و امنع جانبا و ابعد غورا من ان يبلغها الناس بعقولهم او ينالوها بآرائهم او يقيموا اماما باختيارهم .
« امّامت قدرش بزرگتر و شأنش عظيمتر و درجهاش عالىتر و از دسترس مردم دور تر و رسيدن به حقيقت او مشكلتر است از آنكه مردم بتوانند با عقلهاى خود بدان برسند يا به آراء خود بدان دست يابند يا به اختيار خود امّامى را تعيين كنند . »
امّامت مقامى است كه خداوند عزّوجلّ به حضرت ابراهيم بعد از اعطاى نبوّت و خُلّت ، در درجهء سوّم عنايت فرمود ، و فضيلتى است كه خدا او را بدان مشرف فرمود و بدان فضيلت ثنا و مدح خود را بر آن پيغمبر بيان كرد فقال :
إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً
« 3 » « من
هامش
( 1 ) سوره انعام : 6 - آيه 38 .
( 2 ) سوره مائده : 5 - آيه 3 .
( 3 ) سوره بقره : 2 - آيه 124 .