از آن استفاده مىشود كه احسان و فعل خوبى كه نمودهاى مرا مسرور نمود ، امّا اگر بخواهند بگويند كه احسان تو ، و فعل نيك تو ، پس از اين مرا مسرور مىكند ، مصدر را اضافه نمىكنند ، بلكه يا قطع از اضافه مىنمايند ، يا فعل را با « ان مصدريّه » ذكر مىكنند ، و مىگويند : يَعْجِبُنِى ان تُحْسِنْ وَ انْ تَفْعَلَ الْخَيْرَ يا آنكه يُعْجِبُنِى الإحْسَانُ لَكَ وَ الْفِعْلُ لَكَ .
مانند آياتى كه در قرآن بهعنوان تشريع احكام بيان شده ، و منظور بهجاى آوردن آن افعال است در زمان مستقبل از وقت خطاب ، در آن آيات أنْ مصدريّه بهكار برده شده است مانند ، «
أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ
» « 1 » و «
أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ
» « 2 » و «
أَنْ لا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ
» « 3 » و «
أَنْ أَقِيمُوا الصَّلاةَ
» « 4 »
معناى وحى تكوينى
امّا در آيه مورد بحث نمىفرمايد : وَ أوْحَينا إلَيْهِمْ أنْ تَفْعَلُوا الْخَيْرات ، به آنها وحى نموديم كه خيرات را بجاى آريد ، بلكه مىفرمايد افعال خارجى كه از آنها سر مىزد عين وحى ما بود ، ما وحى كرديم بهآنها افعال خيرى را كه انجام مىدادند ، در اينصورت نفس فعل آنها مورد وحى است .
بنابراين بايد ديد چگونه ممكن است فعل مورد وحى واقع شود . براى روشن شدن اين مطلب از قرآن مجيد شاهدى مىآوريم : «
وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ . ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
» « 5 »
خداى تو به زنبور عسل وحى فرستاد ، به اينكه در كوهها و درختها ، و در سقفهاى منازل ، براى خود خانه درست كن ؛ سپس از تمام ميوهجات بخور ، و با حالت تسليم و پذيرش راههائى كه خدا بهتو معرّفى كرده بپيما .
هامش
( 1 ) سوره البقرة : 2 - آيه 184
( 2 ) سوره زمر : 39 - آيه 11
( 3 ) سوره هود : 11 - آيه 26
( 4 ) سوره انعام : 6 - آيه 72
( 5 ) سوره نحل : 16 - آيه 69 - 70