3 . مرحلهء ديگر شكرگزارى آن است كه انسان نعمت را در جاى خود مصرف كند . دانشمندان گفتهاند :
« الشُّكْرُ صَرْفُ العَبْدِ ما أنْعَمَهُ اللّهُ علَيهِ فِيما خَلَقَ لَهُ » ؛
يعنى يكى از درجات سپاسگزارى ، اين است كه هر نعمتى را در جايى به كار ببرد كه براى آن آفريده شده است « 1 » .
دو نكتهء اجتماعى
در پايان از تذكر دو نكته ناگزيريم :
1 . جهان امروز به اهميت مسألهء شكر وسپاسگزارى كه در زبان امروز به آن « تقدير » مىگويند ، پىبرده است ؛ از اين جهت ، تشويق مخترعان ومكتشفان ودانشمندان بزرگ وخدمتگزاران اجتماع در سرلوحهء دولتهاى جهان قرار گرفته است .
زيرا از طريق تقدير مىتوان موجبات دلگرمى آنان را فراهم آورد ، تا آنان نيز در راه خدمت به علم واجتماعْ ثابت واستوار باشند .
از اين جا مىتوان پى به عظمت جملهاى برد كه در كتابهاى حديث نقل شده است :
« مَنْ لَم يَشْكُرِ النَّاسَ لَم يَشْكُرِ اللّهَ ؛
هامش
( 1 ) . گاهى اين مراتب سهگانه به گونهاى براى ايمان كه يك نوع سپاسگزارى است از پيامبر نقلشده است كه وى فرمود :
« الإيْمانُ عَقْدٌ بِالقَلْبِ ، ونُطْقٌ باللِّسَانِ ، وعَمَلٌ بالأركَانِ » .
( سفينة البحار ، ج 1 ، ص 710 ) .