چند جامعهء كوچك ، مانند خانواده و غيره به يكديگر ضميمه مىشوند ، اجتماع بزرگى تشكيل مىگردد و اصلاح جامعههاى كوچك پايهء اصلاح جامعههاى بزرگ است .
منظور از جامعههاى كوچك ، همان محيطهاى خانواده و . . . است كه هر كدام به نوبهء خود در تشكيل تمدن و زندگى گروهى نقش بهسزايى دارند .
اكنون گفتگوى ما در مورد محيط خانواده است كه اسلام در تحكيم و تثبيت آن اوامر مؤكدى صادر نموده است . ما دستورهاى اسلام را در اين زمينه در ضمن سه بخش بيان مىكنيم تا روشن شود كه چگونه اسلام در تحكيم محيط خانوادگى كوشيده و اگر در اين دو آيه امر مىكند كه پيوند ولايت پدر و مادر و خويشاوندان كافر را بشكنيم روى عللى است كه صلاح جامعه را در آن ديده است و سلب چنين ولايت از پدر و برادر كافر ، منافات ندارد كه به آنان در حدّ يك انسان خدمتگذار احترام شود . اكنون دستورهاى اسلام دربارهء والدين و همسران و خويشاوندان بهگونهاى فشرده بيان مىشود :
1 . پدر و مادر
بدون ترديد اين دو شخصيّت ، ركن مهم اجتماعند . از اين لحاظ وقتى قرآن دستور مىدهد كه خدا را ستايش نماييم ، بلافاصله دستور مىدهد به پدر و مادر نيكى كنيم :
« وَقَضى رَبُّكَ أَ لّاتَعْبُدُوا إِلّا إِيّاهُ وَبِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً ؛ « 1 »
( اى پيامبر ، ) پروردگار تو دستور داده كه جز او كس ديگر را نپرستيد و به پدران و مادران نيكى كنيد » .
و در جاى ديگر فرموده :
« أَنِ اشْكُرْ لِى وَلِوالِدَيْكَ إِلَىَّ المَصِيرُ ؛ « 2 »
هامش
( 1 ) . اسرا ( 17 ) آيهء 23 .
( 2 ) . لقمان ( 31 ) آيهء 14 .