تخطي إلى المحتوى الرئيسي

در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — صفحة 87

مساهمون:

ص٨٧
دانشمندان شيعه همگى آن را صحيح شمرده‌اند : اما از نظر مضمون به‌طور قطع مضمون و مفاد روايت نعمان با ظاهر آيه سازگار نيست ؛ زيرا ظاهر آيه دربارهء دو گروه است : گروهى كه كافرند ، ولى عهده‌دار سقايت و عمارت بوده‌اند و گروه دوم ، مؤمن و مجاهدند ، به گواه اين كه لفظ « آمن » را فقط دربارهء گروه دوم به كار برده است و بنابر روايت نعمان ، متصديان اين كارها همگى مسلمانند و گفتگوى آنان در كارهايى است كه پس از اسلام واقع شد . در برخى از آيات قرآن ، عمل انسان به شخصى كه صاحب عمل است تشبيه مىشود ؛ مثلًا در اين آيه ، سقايت و عمارت ، كه به معناى آب دادن و تعمير كردن است ، به شخص تشبيه شده‌است كه ايمان دارد و جهاد مىكند آن‌جا كه فرموده : « كمن آمن » ، در صورتى كه مناسب اين بود كه دو عمل پيش ، به خود عمل ايمان و جهاد تشبيه شوند ، نه به فرد مؤمن . به عبارت روشن‌تر ، يا بايد شخص را به شخص و يا صفت را به صفت تشبيه و مقايسه نمود ؛ مثلًا يا بايد گفت : اين سياه مانند اين سياه است و يا اين كه بگوييم : اين سياهى مانند آن سياهى است . ولى هرگز صحيح نيست بگوييم : اين سياهى مانند اين سياه است . از اين جهت بايد در آيه كلمه‌اى در تقدير بگيريم تا يا از قبيل تشبيه صفت به صفت باشد ؛ مثلًا بگوييم : « كايمان من آمن باللَّه » و يا از قبيل تشبيه موصوف به موصوف باشد ؛ مثلًا لفظ اهل ، مقدر باشد « أهل سقاية الحاج » .

معناى « سقايت » چيست ؟

اين واژه در لغت عرب در سه جا به‌كار برده مىشود : 1 . گاهى مقصود از آن معناى مصدرى است ؛ يعنى سيراب كردن و در آيهء مورد بحث مقصود همين است . 2 . گاهى به ظرفى گفته مىشود كه در آن آب مىخورند ، چنان‌كه در آيهء هفتاد سورهء يوسف ، مقصود همين است :