در پارهاى از موارد ، نور به معناى اسلام و ايمان بهكار رفته است ؛ مانند اين آيه و مشابه آن : « اللَّهُ وَلِىُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ » . « 1 » و نيز به معناى ظلمت در مقابل ايمان ، ( يعنى كفر ) بهكار رفته است و در مواردى ، مقصود از اين لفظ خود قرآن است ؛ مانند آيات زير :
1 . « فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِى أُنزِلَ مَعَهُ أُولئِك هُمُ المُفْلِحُونَ ؛ « 2 » كسانى كه به او ( پيامبر ) ايمان آوردهاند و او را گرامى داشته و يارى نمودهاند و از نورى كه ( قرآن ) به او نازل گرديده پيروى نمودهاند ، آنان رستگارند » .
2 . « فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِى أَنْزَلْنا ؛ « 3 » به خدا و پيامبر او و نورى كه ( قرآن ) بر وى نازل گرديدهاست ايمان بياوريد » .
3 . « يا أَيُّها النّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً ؛ « 4 » اى مردم ، حجت قطعى بهسوى شما آمدهاست و نورى براى شما فرو فرستادهايم » .
و در برخى از موارد احتمال دارد كه مقصود خود پيامبر اكرم ، يا محتويات رسالت او باشد ، مانند اين آيه :
« قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتابٌ مُبِينٌ ؛ « 5 »
به سوى شما از جانب خدا نور ؛ و كتاب روشن آمدهاست » .
مؤلف المنار مدعى است كه مقصود از « نور » در آيهء مورد بحث ( وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ ) همان اسلام و آيين خداست و مقصود از اتمامش تكميل آن است و خداوند به موجب آيهء « اليَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ » به وعدهء خود وفا نمود ، ولى با وجود اين مىتوان گفت كه مقصود از « نور » همان پيامبر اكرم و يا كتاب آسمانى اوست و منظور از اتمام ، نفوذ قدرت و غلبهء جهانى او ، و هرگاه مقصود قرآن باشد ، منظور از اتمام آن ، نشر و رساندن و گسترش آن است .
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 257 .
( 2 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 157 .
( 3 ) . تغابن ( 64 ) آيهء 8 .
( 4 ) . نساء ( 4 ) آيهء 174 .
( 5 ) . مائده ( 5 ) آيهء 15 .