درس 111 : آيا انسان علاوه بر تن ، روح مجرد از ماده دارد ؟
موضوع مهم در معاد ، اثبات روح و روان مجرد و پيراسته از ماده است به اين معنا كه انسان تركيبى است از دو جزء :
1 . بدن و تن كه براى خود نظام و تشكيلات خاصى دارد .
2 . روح و روان كه پيراسته از ماده است و با آن ، نوعى اتحاد و همراهى دارد و پس از مرگ نيزباقى و پايدار است و ازبين نمىرود .
اثبات روح و روان به اين شكل از خصايص مكتب الهى است ، در حالى كه در مكتب مادى وجود روح به اين معنا كاملًا مورد انكار است .
دلايل مادىها بر مادى بودن روح
روح ازنظر آنان ، اثر انسجام مادى بدن و نتيجهء فعل و انفعال اجزاى آن در يكديگر است و به گفتهء آنان ازتركيب مادهء بدن مخصوصاً سلسلهء اعصاب و مواد خاكسترى مغز ، شعور و ادراكى به نام روح تجلى مىكند و موضوع روح و روحيات ، پديد مىآيد . همانطور كه از كبد ، صفرا و از غدد فكى ، بزاق ترشح مىكند همچنين ازانسجام اجزاى بدن و ارتباط آنها با يكديگر ، شعور و ادراك ، شادى و غم و حب و بغض . . . تجلى مىكند .
در اين مكتب ، روح اثر شيميايى ماده است نه موجودى است مجزا وجداگانه