بخشيده است ، اينها همه شاهد حكمت پروردگار و گواه بر ارادهء حكيمانهء اوست .
ساختمان گياهان كوهى كه در نقاط مرتفع پرورش پيدا مىكنند و سهم كمى از آب و رطوبت دارند با ساختمان گياهان كنار آبها تفاوت زيادى دارد . گياهان كوهى ، با كرك و پوست ضخيم آفريده شدهاند كه آب و رطوبت در آنها حفظ شده كمتر تبخير گردند در حالى كه گياهان كنار آبها با برگهاى نازك و پوست لطيف خلق شدهاند تا آب و رطوبت آن به آسانى در گرمى خورشيد بخار شود . سازمان وجود گياهان و جاندارانى كه در نقاط سردسير و يخبندان زندگى مىكنند با آن دسته از نباتات و جاندارانى كه در نقاط گرمسير پديد مىآيند كاملًا متفاوت است و اندام و وسايل حياتى هر كدام ، متناسب با محيط زيست آنها خلق شده است ، خلاصه در جهان آفرينش ، هر موجودى چه كوچك چه بزرگ به نحو احسن و صورت كامل آفريده شده و از هرگوشهاى از اين جهان جلوههاى حكمت خداى متعال مشاهده مىشود .
اصولًا ناموزونى و نقص هر كار ، نتيجهء جهل و نادانى و يا عجز و ناتوانى انجام دهندهء آن كار است . هنگامى كه با دليلهاى روشن پذيرفتيم كه خداى متعال داراى علم و قدرت بىپايان است و بر سراسر جهان احاطهء كامل دارد و از كمال ونقص هر پديدهاى پيش از آفرينش و بعد از آن آگاه است و قدرت و توانايى او آنچنان گسترده است كه مىتواند به هر ممكنى لباس هستى بپوشاند ، ديگر معناندارد با اين علم و قدرت ، پديدهء مورد نظر خود را ناقص و ناموزون پديد آورد .
معناى ديگر حكيم
در اصطلاح دانشمندان ، حكيم معناى ديگرى نيز دارد و آن اين كه :
حكيم كسى است كه از كارهاى زشت و قبيح پيراسته باشد و كار لغو و عبث و