رهگذر جلوگيرى از دخالت هوى وهوس مردم در امر قضاوت محقق خواهد شد ، چرا كه آنجا كه بيشتر مردم رأى معينى را مى پسندند « كه چه بسا صحيح هم نباشد » قاضى نمى تواند بر مبناى پسند مردم عمل كند ، همچنانكه نمى تواند بر مبناى علايق قومى و يا حزبى خود و يا هوى وهوسش حكمى را صادر كند .
از همين رو بايد از آزارها وفشارهاى مردم برحذر بود ، چه ايشان ممكن است از راه تطميع ، تهديد و يا تزوير وتقلّب ، خواسته هاى خود را بر سيستم قضايى اعمال كنند .
احكام :
1 - قاضى بايد در هر حالتى در داورى ميان مردم عادلانه رفتار كند .
2 - مردم نيز بايد در نزاعهاى خود از عادلان داد خواهند و از دادخواهى نزد قضات حكومت جور خوددارى كنند .
3 - همچنين بر قاضى است كه به حق دور از هوى وهوس قضاوت كند .
4 - همچنين نبايد در صدور حكم با كسى سازش كند و يا بدون شنيدن سخنان يكى از اطراف دعوى بر مبناى سخنان ديگرى حكم كند .
5 - يكى از مهمترين نمودهاى عدالت در قضاوت ، عدالت در قصاص است . از همين رو واجب است اصل قصاص را در همه حقوق - مانند قصاص نفس ، قصاص جراحات ، وقصاص در ماههاى حرام و در خانه خدا - به اجرا درآورد ، تا به خواست خداوند جامعه از آرامش كافى برخوردار گردد .
احكام معاملات (فارسى) — صفحة 62
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٦٢