« كسانى كه اموال خود را در راه خدا انفاق مىكنند ، همانند بذرى هستند كه هفت خوشه بروياند كه در هر خوشه يكصد دانه باشد وخداوند آن را براى هر كس بخواهد ، دو يا چند برابر مىكند و خدا ( از نظر قدرت و رحمت ) ، وسيع و ( به همه چيز ) داناست . »
انفاق در راه خدا نوعى سرمايهگذارى و بهره بردارى در زندگى دنيا و آخرت است ولى اين سرمايهگذارى و بهرهبردارى در معرضزيان و نابودى است اگر از آن درست نگهدارى و پاسدارى نشود و در برابر شهوت شهرتطلبى و مقام خواهى ، مقاومت به عمل نيايد .
شخص مؤمن درپى انفاق خود ، منّت نمىگذارد و آزار نمىرساند و از راه انفاق به اشباع شهوت شهرتخواهى و قدرتطلبى خودنمىپردازد بگونهاى كه بر فقير فخر بفروشد و خود را بالاتر از او بداند و به ناحقّ تكبّر و خودخواهى پيشه كند و براى خود طبقهمتمايزى در مقابل فقرا بسازد .
خداوند متعال مىفرمايد : الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنفَقُوا مَنّاً وَلَا أَذىً لَّهُمْ أَجْرُهُمْعِندَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ « 1 » .
« كسانى كه اموال خود را در راه خود انفاق مىكنند ، سپس به دنبال انفاقى كه كردهاند ، منّت نمىگذارند و آزارى نمىرسانند . پاداشآنها نزد پروردگارشان است و نه ترسى دارند و نه غمگين مىشوند . »
سپس قرآن مجيد بر دشوار بودن اين شرط در انفاق ، تأكيد مىكند زيرا تحقّق اين شرط نيازبه اين دارد كه انسان خود را در مقابل نفس امّاره كاملًا تمرين دهد و آماده كند و از شهوتهاى شيطانى به طور هميشگى جلوگيرى وپيشگيرى به عمل آورد .
خداوند مىفرمايد : قَوْلٌ مَّعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِّن صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَا أَذىً وَاللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٌ « 2 » .
« گفتار پسنديده ( در برابر نيازمندان ) و عفو ( و گذشت از خشونتهاى آنها ) ، از بخششى كه آزارى به دنبالداشته باشد بهتر است و خداوند ، بىنياز و بردبار است . »
اگر شخصى بىنياز و ثروتمند ، از مال خود به فقيران ندهد ولى با آنان نشست و برخاست كندو خود را يكى از آنها بداند و ا نان را برادر خود بشمارد و سلطهجويى نداشته باشد بلكه اگر اشتباهو خطايى از آنان سر بزند ، مورد عفو و گذشت قرار دهد ، در نزد خداوند به مراتب بهتر از اين است كه به انگيزه قدرتطلبى و تكبّر وذليل ساختن و مخدوش كردن كرامت انسانى آنان ، به آنان صدقه بدهد و در ميان مردم حالت طبقاتى ايجاد كند .
قرآن كريم با تبيين اين انديشه ، به مؤمنان هشدار مىدهد كه صدقاتشان ممكن است به طور كلّى نابود شود و بسوزد اگر آنان دراينصدد باشند كه از صدقه به عنوان يك وسيله براى سلطه بر
هامش
( 1 ) سورة بقره ، آيه 262 .
( 2 ) سوره بقره ، آيه 263 .