به اعمال و اجزاء دو ركعت اخير نماز .
2 - از قاعده ( گذشتن از محل ) استثنا شده است جايى كه در بجا آوردن سجده شك كند در حالى كه او در حالت بلندشدن و قيام است . دراين مورد به دليل ورود روايت ، واجب است كه برگردد و سجده را بجا آورد و بنابر احتياط واجب ، شك درتشهّد نيز همين حكم را دارد ، پس اگر در حال بلند شدن ، شك كند كه تشهّد را بجا آورده است يا نه ، بنابر احتياط واجب برگرددوتشهّد را به قصد رجاء انجام دهد .
3 - كسى كه به خاطر ناتوانى از قيام ، نشسته نماز مىخواند اگر درباره بجا آوردن سجدهيا تشهّد شك كند ، چنانچه اين شك بعداز مشغول شدن به قرائت يا تسبيحات باشد ، به شك خود اعتنا نكند امّا اگر قبل از شروع بهقرائت يا مستحبّات آن مانند استعاذه يا تسبيحات باشد ، واجب است آنچه را در آن شك كرده ، انجام دهد .
4 - اگر در صحّت ركوع يا سجده ( نه در اصل بجا آوردن آنها ) شك كند ، چنانچه بعداز انتقال به عمل بعدى باشد ، بهشك خود اعتنا نكند و اگر قبل از آن باشد بنابر احتياط مستحب ، آن عمل را با شرايطش ، اگر موجب زياد شدن نشود ، بجا آورد .
5 - اگر در صحّت قرائت يا ذكرها يا تكبيرة الاحرام شك كند ، بنابر احوط اگر محل آن نگذشته است آن را بجا آورد .
6 - اگر قبلاز گذشتن از محل ، در ركنى از اركان نماز شك كند ( مانند شك كردن دربارهبجا آوردن ركوع قبلاز خم شدن براى سجده ) و آن را بجا آورد ، سپس بفهمد كه قبلًا آن را بجا آورده است ، نماز او به خاطر زيادشدن ركن باطل مىشود .
7 - امّا اگر شك در عمل غير ركنى باشد و بعد بفهمد كه قبلًا آن را انجام داده است ، نماز او صحيح بوده و بنابر احتياط دو سجدهسهو بجا آورد .
8 - اگر بعداز گذشتن محل و وارد شدن به عمل بعدى ، در ركنى از اركان نماز شك كند ( مانند شك در ركوع در حال سجده ياشك در سجده در حال تشهّد ) و به شك خود اعتنا نكند ولى بعداً متوجّه شود كه آن ركن مشكوك را قطعاً انجام نداده است ، چنانچه اين توجّه قبلاز وارد شدنبه ركن بعدى باشد ( مثل اينكه قبلاز ركوع ركعت بعدى متوجّه شود كه دو سجده ركعت قبلى را بجا نياورده است ) ، واجب است كه برگردد و هر دو سجده را بجا آورد و سپس نماز را ادامه بدهد ، امّا اگر بعداز وارد شدن به ركن بعدى متوجّه شود ، نمازاو باطل شده است .
9 - امّا اگر عمل فراموش شده ركن نباشد ، چنانچه قبلاز مشغول شدن به ركن متوجّه شود ، بايد آن عمل فراموش شده را انجام دهدامّا اگر بعداز مشغول شدن به ركن متوجّه شود ، نمازش را ادامه دهد و جز دو سجده سهو از باب احتياط ، چيزى بر او نيست .
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 332
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٣٣٢