خزانهء غيب خويش متنعّم مىگرداند تا از حقّ خود بگذرند و بندهاى كه توبه كرده است را ببخشند .
ركن چهارم : اصلاح
توبه و اصلاح اعمال ، لازم و ملزوم يكديگرند . از اينرو قرآنكريم دو مقولهء توبه و اصلاح عمل را در كنار يكديگر بيان فرموده و مكرراً در آيات مربوط به توبه مىفرمايد : خداوند توبهء كسانى را ميپذيرد كه همراه توبه ، اعمال خود را اصلاح كنند .
إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ « 1 »
مگر كسى كه توبه كند و ايمان آورد و عمل شايسته نمايد ، پس خداوند گناهانشان را تبديل به نيكىها مىكند و همواره خداوند بسيار آمرزنده و مهربان است .
اساساً پشيمانى واقعى از ارتكاب گناه ، نوعى اصلاح عمل را نيز به دنبال خواهد داشت ؛ بنابر اين ميتوان گفت : توبهء بدون اصلاح عملكرد ، توبهء واقعى نيست .
به عبارت روشنتر ، توبهء حقيقى آن است كه از پشيمانى نسبت به كردار و گفتار گذشته سرچشمه گرفته باشد و به واسطهء آن توبه ، دل انسان از گذشتهء خود و اعمالى كه مرتكب شده است ، بلرزد و آيندهاى توأم با گفتار و كردار شايسته در
پيش روى انسان ترسيم نمايد . از اين رو مىتوان گفت : توبهء بدون پشيمانى و اصلاح ، توبه نيست .
هامش
( 1 ) . فرقان / 70 ؛ ر . ك : طه / 82 ، فرقان / 71 ، قصص / 67