مىگريست و مىگفت : اى دنيا اى دنيا از من دور شو ، آيا براى من خودنمايى مىكنى ؟ يا شيفتهء من شدهاى تا روزى در دل من جاى گيرى ؟ هرگز مبادا ؛ غير مرا بفريب كه مرا در تو هيچ نيازى نيست . تو را سه طلاقه كردهام ، تا بازگشتى
نباشد ، دوران زندگانى تو كوتاه ، ارزش تو اندك ، و آرزوى تو پست است . آه از توشهء اندك ، و درازى راه ، و دورى منزل ، و عظمت روز قيامت
واقعاً چه كسى مىتواند ادّعا كند كه به درستى درك مىكند علّت اين رفتار أميرالمؤمنين ( ع ) چيست ؟ هرچقدر كه احتمال و حدس و گمان براى آن بيان شود ، حقّ مطلب ادا نمىشود و در يك كلام بايد اعتراف كنيم كه فهميدن علّت توبهء اهلبيت ( ع ) ، محتاج فهم و دركى ما فوق فهم و درك بشر است .
در اين خصوص مىتوان از يك قاعدهء كلّى به نام « برهان لِمّ » ، بهره گرفت . در برهان لِمّ ، از علّت به معلول پى مىبريم . بر اساس اين استدلال ، بيان مىشود كه چون اهلبيت ( ع ) ، عالِم و آگاه به ما سوى الله ، حكيم و معصومند و عمل خلاف حكمت و مصلحت از آنان سر نمىزند ، پس هر رفتار يا گفتارى كه از ايشان سر بزند ، صد در صد صحيح و مطابق با حكمت و مصلحت است ، هرچند ممكن است ما معنا و علّت آن رفتار يا گفتار را به درستى نفهميم .
دريافتن علّت توبهء اهلبيت ( ع ) نيز با اين برهان حل مىشود ؛ يعنى بايد بدانيم اوّلًا : وجود توبه و انابه ، در سيرهء آنان ، حتمى و يقينى است . ثانياً : توبهء آن ذوات مقدّس صد در صد بر طبق مصلحت تامّهء ملزمه بوده ، هرچند ممكن است ما معنا ، مفهوم و علّت آن را به درستى درنيافته و صرفاً احتمالاتى براى آن بيان نماييم .
سير و سلوك (منزله دوم: توبه) (فارسى) — صفحة 264
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢٦٤