خداوند همهى موجودات را خلق كرده و نحوهى زندگى و ادامهى آن را به صورت تكوينى ، و در مسير كمالش در سرشت آنها نهاده است . حضرت موسى ( ع ) در اينباره در قرآن ، هنگامى كه مىخواهد خداوند را به فرعون معرّفى نمايد مىگويد :
« قالَ رَبّنا الّذي أَعطي كُلّ شَيءٍ خَلقَه ، ثُمَّ هَدي »
« 1 » نمونهى بارز آن زنبور عسل است كه زندگى اجتماعى داشته و طبق فرايندى خاص ، شهد گلها و گياهان را نوشيده و از آن براى موجودات ديگر عسل توليد مىكند .
تكتك اعضاء و سلّولهاى بدن انسان نيز داراى اين نوع هدايت هستند . و هر كدام از آنها به وظيفهى خود راهنمايى شدهاند . غريزه و فطرت انسان نيز به صورت تكوينى هدايت شدهاند . انسان به طور غريزى مىداند ؛ كه براى بقاى خود بايد نيازهاى اوّليهاش را بر طرف كند و بهطور فطرى به خداپرستى ، علم و دانش ( حقيقتجويى ) ، زيبايى و كمال گرايش دارد .
هدايت تشريعى
خداوند براى رشد و پرورش هدايت تكوينى در انسان ، نوع ديگرى از هدايت به عنوان هدايت تشريعى را در اختيار انسان قرار داده است . و به همين منظور 124 هزار پيامبر ، اهلبيت مطهر و كتابهاى آسمانى از جمله قرآن را فرستاده است و در زمان غيبت نيز ، اين امر خطير را بر عهدهى فقها و مراجع
هامش
( 1 ) - طه / 50 : « گفت : پروردگار ما كسى است كه هر چيزى را خلقتى كه درخور اوست داده ، سپس آن را هدايت فرموده است »