منازل سير و سلوك
منزل اول : پس از معرفت ، اولين منزل ، « تخليه » خواهد بود كه هم كار بسيار مشكلى است و هم نياز به فعاليت و استقامت و شناخت روش مبارزه ، يعنى جهاد اكبر دارد .
منزل دوم : دومين مرحله ، « تحليه » است كه آن هم نيازمند سخت كوشى و رياضت هاى فراوان است . خلاصه سير از منزل اول تا منزل دوم و عبور از آن كارى بى نهايت دشوار است . كلام الهى است :
؛
فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ثُمَّ كَانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ وَ تَوَاصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ
« 1 » از آن گردونه مهم نگذشت . و تو چه مىدانى كه آن گردونه چيست ؟ آزاد كردن برده اى ، يا غذا دادن در روز گرسنگى ، يتيمى از خويشاوندان يا مستمندى خاك نشين را ، سپس از كسانى باشد كه ايمان آورده ، و يك ديگر را به شكيبايى و رحمت توصيه مىكنند .
قرآن بر اين مطلب اذعان دارد كه انسان طبيعتا و از روى ميل وارد اين سير نمىشود ، ديگر آن كه اين سير بى نهايت مشكل است ، همچنين « تخليه » كه عبارت از « فك رقبه » باشد و « تحليه » كه عبارت است از « اطعام » كه خود به منزله عبور از عقبه مىباشند . ديگر آن كه اصحاب يمين كسانى هستند كه وارد اين عقبه ها شده باشند و گرنه اصحاب المشئمة خواهند بود و هم چنان كه در دنيا در قشر طبيعت اسير و زندانى هستند در آخرت هم « نار مؤصده » اى بر آنان حاكم است .
هامش
( 1 ) . بلد ، آيه 11 - 17 .