دومين مرتبه مكر و كيد خدا « قانون استدراج » است . به اين معنا كه به قدرى بر نعمت كسى افزوده شود كه ديگر فرصت تأمل در وزر و و بال و عواقب كار را از او بگيرد .
از قرآن نيز چنين بر مىآيد كه اين هم از جمله بلاياى الهى و از سنتهاى خداست . كلام الهى است :
- ؛
وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ
« 1 » آنها را هم كه آيات ما را دروغ انگاشته باشند از جايى كه ندانند به تدريج مىگيريم و به آنها مهلت مىدهيم . نقشه من حساب شده و شديد است .
- ؛ « 2 » و هيچ پيامبرى را به جايى نفرستاديم مگر آن كه اهل آن جا را به سختى و گرفتارى مبتلا كرديم تا اظهار فروتنى كردند سپس بدى حال آنها را به خوبى و خوشى تبديل كرديم تا آن كه آسوده خاطر شدند و گفتند پدران ما شب و روز گرفتار بوده اند . ناگهان آنها را هم به طورى كه قدرت فهم و شعورش را نداشتند گرفتيم .
- ؛
فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ
« 3 » آنها را به حال خودشان بگذار . بگردند ، بازى كنند تا آن كه آن روزى را كه وعده داده شدهاند ببينند .
هامش
( 1 ) . اعراف ، آيه 182 و 183 .
( 2 ) . همان ، آيه 94 و 95 .
( 3 ) . زخرف ، آيه 83 .