از آيات چنين پيداست كه آتش جهنم از خود انسان و همان عمل اوست كه در اين دنيا از او سر زده است و فرشتگان نيز كار خود را انجام مىدهند و نرم دلى و دل سوزى ، ايشان را از كارشان باز نخواهد داشت .
لذا درست نيست كه گفته شود اين آتش با رحمت الهى تناسب ندارد چرا كه آتش جهنم از خودِ انسان و كردار او ساخته شده است . غل هايش نيز همان صفات پست و پليد است . كلام الهى است :
؛
إِنَّا جَعَلْنَا فِي أَعْنَاقِهِمْ أَغْلَالًا فَهِيَ إِلَى الْأَذْقَانِ فَهُمْ مُقْمَحُونَ
« 1 » ما بر گردنهاى ايشان غلهايى نهادهايم كه تا چانه ها بالا آمده و آنها را سر به هوا نگه داشته است .
عذاب و شكنجه شخص جهنمى هم باز از عمل خود آدمى است . قرآن بارها و بارها تكرار كرده است كه :
؛
إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً وَ لكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
« 2 » خداوند به هيچ وجه به مردم ستم روا نمىدارد و اين خودِ مردم هستند كه نسبت به خودشان ستم روا مىدارند .
هامش
( 1 ) . يس ، آيه 8 .
( 2 ) . يونس ، آيه 44 .