حجت او هم در اين بخش از دعا عدم تحمل عذاب و نقمت ها است كه اين حجت ، از قبيل صحبت هاى بين بندگان و اربابان خودشان است . لذا هم چنان كه عدم قدرت و توان كارى عذر بنده است ، عدم قدرت اداى دين هم براى مفلس و بى چاره عذر محسوب مىگردد .
با همه اين ها سياق اين جملات در بيان توبه و انابه است . پس از آن بر عهده خداى تعالى است كه از او درگذرد ، چرا كه علاوه بر آن كه او خود به گذشت نسبت به ناتوان ، درمانده و كسى كه تاب تحمل كارى را ندارد امر فرموده در بسيارى از آيات قرآن هم وعده داده است كه هر كس توبه كند مىآمرزد . شكى نيست كه خدا خلف وعده نمىفرمايد .
ديگر آن كه از اين جملات چنين بر مىآيد كه عذاب آخرت شديد است . در قرآن و روايات هم اين مطلب كرارا ذكر شده است :
؛
وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ
« 1 » در شيپور دميده مىشود و هر كس كه در آسمان ها و زمين باشد فرو خواهد افتاد مگر آن كه خدا نخواهد .
« صعق » همان مرگ است و ظاهرا در اين جا « ترس » و « وحشت » از آن اراده شده است . چنان كه در موارد متعدد ديگرى مىفرمايد :
؛
وَ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ وَ كُلٌّ أَتَوْهُ دَاخِرِينَ
« 2 » و روزى كه در شيپور دميده شود هر كس در آسمان ها و هر كس كه در زمين باشد از ترس قالب تهى خواهد كرد . مگر كسى كه خدا نخواهد .
هامش
( 1 ) . زمر ، آيه 68 .
( 2 ) . نمل ، آيه 87 .