د ) مقام قرب الهى
اميرالمؤمنين على ( ع ) در اين جملات هم داعى ، هم مدعو ، هم مدعو به و هم مدعو له را ذكر كرده است . داعى خود حضرت مىباشد ، مدعو پروردگار و محبوب اوست ، مدعو به جود و كرم الهى است و مدعو له مقام قرب ، مقام شكر و مقام ذكر قلبى است .
از آن جا كه قرب در اين جا مرتبه عاليه آن است ، لذا قرآن با عبارت « قرب عند الله » از آن ياد كرده است . آن جا كه فرموده است :
؛
وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ آمَنُوا امْرَأَةَ فِرْعَوْنَ إِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتاً فِي الْجَنَّةِ وَ نَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَ عَمَلِهِ وَ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
« 1 » وقتى كه زن فرعون گفت : پروردگارا ! براى من پيش خودت در بهشت خانه اى بساز و مرا از دست فرعون و كارگزارانش رهايى بخش و از شر قوم ستم كار هم نجات بده .
البته در اين دعا با عبارت « قرب دنوّ » از آن ياد شده است : «
انْ تُدْنِيَنى مِنْ قُربِك . »
لذا هم مقام شكر و هم مقام ذكر قلبى را يك جا دربرمى گيرد . ناچار منظور حضرت از جمله : « و ان تلهمنى ذكرك » نيز غير از مقام ذكر اصطلاحى است .
شايد منظور حضرت اين باشد كه به او مقام قرب و توجه به اين مقام را عطا فرمايد كه اين ، احتمال بسيار نزديكى است لذا معناى جمله به اين صورت درمى آيد كه :
« خداوندا ! به من مقام قرب عطا كن و وقتى كه به آن مقام رسيدم توفيق شكرگذارى و قدردانى و توجه به آن را به من بده . »
ان شاء الله تعالى در بخش هاى آينده درباره مراتب سير ، خلوص و معناى شكر بيش تر بحث خواهيم كرد . لذا در اين جا به همين مقدار اكتفا مىكنيم .
هامش
( 1 ) . تحريم ، آيه 11 .