لَقَدْ اضَلَّني عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ اذْ جائَني
« 1 » ديدى كه مرا از ذكر خدا بازداشت و به جاى اينكه مرا به فكر قرآن و خدا و منبر و محراب بيندازد ، به فكر شيطان و شهوت انداخت . بعد مىگويد كه شيطان اصلًا يك موجود خذول گمراه كننده است :
وَ كانَ الشَّيْطانُ لِلْانسانِ خَذُولًا اين شيطان در اينجا ظاهراً به معناى رفيق بد است و رفيق بد را اين آيهء شريفه شيطان گفته است . قرآن خطاب به جوانها مىگويد : بدانيد كه شيطان انسى از شيطان جنى خيلى بدتر است . اين قدر كه شيطان انسى يعنى رفيق بد شما را گمراه مىكند ، شيطان جنى گمراه نمىكند . مواظب باشيد چه مىبينيد و چه مىكنيد و چه مىشنويد . مواظب باشيد با كه رفت و آمد داريد . سپس مىگويد :
وَ قالَ الرَّسُولُ يا رَبِّ انَّ قَوْمي اتَّخَذُوا هذَا القُرْآنَ مَهْجُوراً
« 2 » يعنى همان وقتى كه او دارد پشت دست مىگزد كه چه كنم ؟ و مىگويد : اى واى بر من كه رفيق بد چه بر سرم آورد ! پيغمبراكرم به جاى اينكه شفاعتش كند ، نفرينش مىكند . مىگويد : خدايا ! اين كسى بود كه پشت پا به قرآن زد و آن را كنار نهاد . او سروكار با قرآن نداشت . خدايا ! بازخواست مرا از او بكن !
و خلاصه نماز از نظر قرآن يك مذكر است . در سورهء قمر ، اين آيهء شريفه مرتب تكرار مىشود :
وَ لَقَدْ يَسَّرْنا القُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
« 3 » قرآن را فرستاديم براى اينكه مردم متذكر شوند . و بعد قرآن مرتب تكرار مىكند و مىفرمايد : آيا متذكرى هست ؟ اين هم يك كار نماز است كه معلم
هامش
( 1 ) - فرقان / 29 - 30 .
( 2 ) - فرقان / 29 - 30 .
( 3 ) - قمر / 17 .