نتوانست بكند ، به ملامت انسان مى پردازد و پس از عمل نيز او را رها نمى كند . اين كه قرآن ، نفس لوّامه اش ناميد به همين دليل است . نفس لوّامه يعنى آن حالى كه در انسان است و او را در گناه ملامت مىكند ، لذا وجدان اخلاقى خيلى عالى است .
چيزى را كه مى بايست به شما عزيزان تذكّر دهم آن است كه قرآن شريف اين را كنار قيامت گذاشته است ، چرا ؟ براى اينكه در روز قيامت از پارتى بازى ، جا زدن ، رشوه دادن و اين گونه كارها خبرى نيست و به فرموده ى قرآن شريف كه مى فرمايد ، بپرهيز و بترس از آن روز كه نمى شود در آن كسى را فريب داد ، ظاهر سازى كرد و با پارتى بازى جهنّمى يا بهشتى شد و با رشوه و دروغ و زور كسى را مجال فرار نيست . وجدان اخلاقى نيز همين طور است . شما اگر گناهى مرتكب شده باشيد ، ضربات تازيانه ى وجدان يكى پس از ديگرى روى گرده ى شما فرود مى آيد . هر مقدار به او التماس كنى يا بخواهى با پارتى بازى و رشوه و گول زدن و يا زورگويى مانع كار او شوى موفّق نخواهى شد . همين معنى را كه عوام استفاده مى كنند و مثلًا مى گويند فلانى آدم با وجدانى است يا آن ديگرى چقدر بى وجدان است ، قرآن به آن مى گويد نفس لوّامه و روانشناسان وجدان اخلاقيش مى خوانند .
اگر وجدان زنده و بيدار باشد كمك و يارى دهنده ى خوبى براى همه است و بر اثر آن بسيارى مفاسد از زندگى انسان رخت بر مى بندد و به
ويژگيهاى معلم خوب (فارسى) — صفحة 186
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص١٨٦