ندارد را به قصد تصرّف و احياء ، ديواركشى يا سنگ چينى كند يا اطراف آن سيم خاردار قرار دهد ، صاحب حق مىشود . در فقه به اين كار تحجير مىگويند و به طور خاص يا عام نياز به اذن حاكم شرع دارد .
مسأله 548 همهء مردم حقّ استفادهء متعارف از اماكن عمومى نظير مساجد و مشاهد مشرّفه و پاركها و مانند اينها را دارند و اگر كسى در آن اماكن ، جايى كه ديگرى تصرّف كرده بگيرد ، غصب و حرام است .
مسأله 549 استفاده از چشمهها ، نهرها و جوىها به طور متعارف جايز است . ولى استفادهء غير متعارف نظير آب دادن بدون اجازه به باغچهء شخصى ، جايز نيست .
مسأله 550 استفاده از اماكن عمومى در غير از جهتى كه مقرّر شده است ، مانند استفاده از مسجد براى خواب يا درس و استفاده از پيادهرو براى دوچرخه و موتور ، و مانند اينها ، در صورت مزاحمت جايز نيست ، و گرنه مانعى ندارد .
مسأله 551 ماهىها در دريا و رودخانه و حيوانات بيابان نظير آهو و پرندگان در هوا ، اگرچه ملك حكومت اسلامى است ، ولى تا منعى از آن نشده ، عموم مردم مىتوانند استفاده كنند .
احكام قضا و شهادات
مسأله 552 قاضى بايد شيعه ، مرد ، عاقل ، عادل ، مجتهد و شجاع باشد و عيوبى كه موجب تنفّر عمومى است نظير ولد زنا و سوءسابقه نداشته باشد و از عيوبى كه موجب سلب