مكمّل اعمال سالكان ، است و حجّ بدون زيارت آنان ، ناقص و نظير تمسّك به قرآن منهاى ولايت است ؛ از اين جهت در روايات اهل بيت ( ع ) وارد شده كه زيارت مدينه منوّره ، اتمام حجّ است . « 1 »
منزل سوّم : سير من الحقّ الى الخلق
اين منزل با بازگشت از مكّه و مدينه به وطن آغاز مىگردد و در اين منزل مسئوليت ، مشكل تر از منزل اوّل و دوّم است ؛ زيرا در اين منزل وظيفهء سالك ، وظيفهء پيامبران الهى است ؛ چرا كه حاجيان سالك ، اينك بايد به تبليغ رسالتهاى الهى در ميان ديگر مردمان بپردازند و اين ، عين وظيفهء انبياء است :
أَلَّذين يُبَلِّغُون رِسالاتِ اللَّهِ « 2 »
( پيامبران پيشين ) كسانى بودند كه تبليغ رسالتهاى الهى مىكردند .
در منزل اوّل و دوّم « خودسازى » بود و در اين منزل « ديگرسازى » است . ديگرسازى گرچه متوقّف بر خودسازى
هامش
( 1 ) 1 . وسائل الشيعه ، ج 10 ، ص 254 و 255
( 2 ) 2 . احزاب / 39