توقّف در منى براى حاجى خيلى لذتبخش است ، به ويژه انجام دادن عبادتهاى مستحبّى در نيمههاى شب خيلى ارزشمند است . در روز يازدهم و دوازدهم حاجيان بار ديگر رمى جمره انجام مىدهند . در اين دو روز آنان سه ستون را كه نمادهاى مختلف شيطان و طاغوت است ، سنگباران مىكنند . در رمى جمرهء اولى زبان حال حاجى اين است : « خدايا ! از اين پس شيطان را از خود مىرانم و از او متابعت نمىكنم . » در رمى جمرهء دوّم مىگويد : « خدايا ! از كافران و مردم شيطان صفت پيروى نمىكنم » و سرانجام در رمى جمرهء عقبه سخن حاجى اين است : « خدايا ! از شياطين جنّى و انسى بدتر ، نفس امّارهء من است كه او را كنترل و مهار خواهم كرد و به دنبال خواهشهاى نفس امّاره نخواهم رفت . »
ماندن در منى ، به دست آوردن رحمت الهى است كه مقدمهء آن سنگ زدن به شيطانهاى جنّى و انسى و نفس امّاره است . تكرار پرتاب كردن سنگ به شيطان در سه روز متوالى نشانهء مبارزهء مستمر با شيطان به منظور حاكم كردن خداوند بر وجود انسان است .
با تمام شدن اعمال منى ، آرزوها نيز در آنجا پايان مىيابد و حاجى بايد سعى كند تا اميدش به يأس مبدل نشود . بهترين دستاورد حاجى از وقوف در منى ، حاكم كردن خدا بر دل و جان خويش است . اگر حاجى به اين امر موفق نشد ، بايد دست كم سعى كند محبت خدا را در دل خود جاى دهد ، اگر اين هم ميسر نشد ، بايد بكوشد اخلاق نيكو در خود ايجاد كند . اگر حاجى نتوانست در منى اين فضايل را كسب كند ، حجّ او برايش بهرهاى نداشته است .
نشانهء اينكه اعمال حاجى در منى دستاورد معنوى داشته ، اين است كه وجود او از رذايلى چون غيبت ، تهمت ، پرخاشگرى ، ربا و رشوهخوارى و ظلم به مردم
اسلام، آيين رستگارى (فارسى) — صفحة 286
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢٨٦