مسأله 2303 - تحمّل شهادت و اداى شهادت هر دو واجب است بنابر اين اگر كسى را براى شهادت خواستند بايد برود همانگونه كه اگر او را براى شهادت دادن نزد قاضى خواستند بايد حاضر شود مگر اينكه افراد ديگرى براى تحمّل شهادت يا اداى آن ، باشند .
مسأله 2304 - قسم خوردن بايد به يكى از اسمهاى خداوند تبارك و تعالى باشد و قسم خوردن به كلمهء « اللَّه » بهتر است ، و اگر قسم به يكى از مقدسات دين نظير قرآن و پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و ائمّهء طاهرين عليهم السلام باشد فايدهاى ندارد .
مسأله 2305 - كسى كه قسم مىخورد بايد بالغ ، عاقل ، رشيد ، مختار و معتقد به قسم باشد و به طور قطع و جدّ و جزم قسم بخورد و در مجلس قضاوت بعد از خواستن قاضى باشد .
مسأله 2306 - قاضى نمىتواند چيزى به يكى از طرفين دعوى يا شاهد ياد بدهد يا آنها را بترساند يا حرف در حرف آنها بياورد يا آنها را به اشتباه بيندازد چنان كه نمىتواند با تجسّس غير متعارف يا تهديد يا شكنجه يا زندان و مانند اينها اقرار بگيرد .
مسأله 2307 - اگر مال معيّنى از انسان نزد كسى باشد و او منكر شود ، مىتواند آن را به هر نحو ممكن بدون اجازه بردارد ولى اگر معيّن نباشد در صورتى كه دسترسى به حاكمشرع نداشتهباشد مىتواندتقاص كند ( به اندازهء طلب خود از مال او بردارد ) .
مسأله 2308 - اقليتهاى مذهبى در طرح دعوى بايد به قاضى اسلامى مراجعه نمايند و قاضى نيز بايد طبق موازين اسلامى حكم نمايد .
مسأله 2309 - مستحب است قاضى با وضو و در وقت قضاوت پشت به قبله باشد و مدعى و منكر رو به قبله باشند و از خداوند تعالى و اهلبيت عليهم السلام در كارش كمك بگيرد و فرقى بين طرفين دعوى در صحبت و نگاه و توجّه و مانند اينها نگذارد و پيش از آنكه قسم بخورند آنها را از قسم خوردن بترساند و ابهت قسم را در دل آنها ايجاد كند .
مسأله 2310 - مكروه است قاضى در حالت غيرعادى مانند حال غضب يا ترس يا گرسنگى يا تشنگى يا افسردگى يا كسالت يا بىخوابى يا فشار بول و غائط و مانند اينها قضاوت نمايد .
مسأله 2311 - اگر معلوم شود كه قاضى در حكم اشتباه كرده است ، اگر در مقدمات كوتاهى نموده باشد ، قاضى ضامن است و اگر در مقدمات كوتاهى نكرده باشد ، حكومت اسلامى بايد جبران كند .
رساله توضيح المسائل (پانزدهم 1389ش) (فارسى) — صفحة 366
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٣٦٦