را غصب نمايند ، هر كدام آنان ضامن نصف آن هستند .
مسأله 2097 - اگر چيزى را كه غصب كرده با چيز ديگرى مخلوط كند مثلًا گندمى را كه غصب كرده با جو مخلوط نمايد ، چنانچه جدا كردن آنها ممكن است گرچه زحمت داشته باشد ، بايد جدا كند و به صاحبش برگرداند ، و اگر ممكن نباشد با يكديگر شريك مىشوند و اگر صاحب مال راضى به شركت نباشد غاصب بايد عوض آن مال را به او رد كند .
مسأله 2098 - اگر شخصى خانهاى را كه غصب كرده خراب نمايد ، بايد آن را با مزد ساختنش به صاحب آن بدهد و چنانچه بگويد آن را مثل اوّلش مىسازم ، مالك مجبور نيست قبول نمايد و نيز مالك نمىتواند او را مجبور كند كه آن را مثل اوّلش بسازد .
مسأله 2099 - اگر چيزى را كه غصب كرده به طورى تغيير دهد كه از اوّلش بهتر شود مثلًا با طلايى كه غصب كرده گوشواره بسازد ، چنانچه صاحب مال بگويد مال را به همين صورت بده ، بايد به او بدهد و نمىتواند براى زحمتى كه كشيده مزد بگيرد ، بلكه بدون اجازه مالك حقّ ندارد آن را به صورت اوّلش در آورد ، و اگر بدون اجازهء او آن چيز را مثل اوّلش كند ، بايد مزد ساختن آن را هم به صاحبش بدهد .
مسأله 2100 - اگر در زمينى كه غصب كرده زراعت كند يا درخت بنشاند ، زراعت و درخت و ميوه آن مال خود اوست و چنانچه صاحب زمين راضى نباشد كه زراعت و درخت در زمين بماند ، كسى كه غصب كرده بايد فوراً زراعت يا درخت خود را گرچه ضرر نمايد از زمين بكند ، و نيز بايد اجارهء زمين را در مدّتى كه زراعت و درخت در آن بوده به صاحب زمين بدهد و خرابيهايى را كه در زمين پيدا شده ، درست كند ، و اگر به واسطه اينها قيمت زمين از اوّلش كمتر شود ، بايد تفاوت آن را هم بدهد و نمىتواند صاحب زمين را مجبور كند كه زمين را به او بفروشد يا اجاره دهد ، و نيز صاحب زمين نمىتواند او را مجبور كند كه درخت يا زراعت را به او بفروشد . و همچنين است اگر با آهن غصبى خانه ساخته باشد ، در صورتى كه صاحب آهن همان را طلب كند غاصب بايد آن را تحويل دهد گرچه موجب خرابى خانه شود .
مسأله 2101 - اگر چيزى را كه غصب كرده از بين برود ، در صورتى كه مثل نداشته باشد نظير گاو و گوسفند ، بايد قيمت آن را بدهد ، و چنانچه قيمت بازار آن فرق كرده بايد قيمت روزى كه غرامت را مىدهد بپردازد ، و اگر مثل داشته باشد نظير گندم و جو ، بايد مثل همان چيز را بدهد .
رساله توضيح المسائل (پانزدهم 1389ش) (فارسى) — صفحة 328
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٣٢٨