احكام جُعاله
مسأله 1776 - جعاله آن است كه انسان قرار بگذارد در مقابل كارى كه براى او انجام مىدهند مال معيّنى بدهد . مثلًا بگويد هر كس گمشدهء مرا پيدا كند ده تومان به او مىدهم ، و به كسى كه اين قرار را مىگذارد جاعل ، و به كسى كه كار را انجام مىدهد عامل مىگويند ، و فرق بين جعاله و اينكه كسى را براى كارى اجير كنند اين است كه در اجاره بعد از قرارداد ، اجير بايد عمل را انجام دهد و كسى هم كه او را اجير كرده ، اجرت را به او بدهكار مىشود ولى در جعاله عامل مىتواند مشغول عمل نشود و تا عمل را انجام ندهد ، جاعل بدهكار نمىشود .
مسأله 1777 - جاعل بايد رشيد باشد و از روى قصد و اختيار قرارداد كند و شرعاً بتواند در مال خود تصرّف نمايد .
مسأله 1778 - كارى را كه جاعل مىگويد براى او انجام دهند بايد حرام نباشد ، و نيز بايد غرض عقلايى داشته باشد . پس اگر بگويد هر كس شراب بخورد يا در شب به جاى تاريكى برود ، هزار تومان به او مىدهم ، جعاله صحيح نيست .
مسأله 1779 - اگر مالى را كه قرار مىگذارد بدهد معيّن كند مثلًا بگويد هر كس اسب مرا پيدا كند اين گندم را به او مىدهم ، لازم نيست بگويد آن گندم مال كجاست و قيمت آن چه مقدار است ، ولى اگر مال را معيّن نكند ، مثلًا بگويد كسى كه اسب مرا پيدا كند ده من گندم به او مىدهم ، بايد گندمى كه متعارف در بازار است بدهد .
مسأله 1780 - اگر جاعل مزد معيّنى براى كار قرار ندهد ، چنانچه كسى آن عمل را انجام دهد ، بايد مزد او را به مقدار متعارف بدهد .
مسأله 1781 - اگر شخصى پيش از قرارداد كار را انجام داده باشد ، يا بعد از قرارداد به قصد اينكه پول نگيرد انجام دهد حقّى به مزد ندارد .
مسأله 1782 - پيش از آنكه عامل شروع به كار كند ، جاعل و عامل مىتوانند جعاله را به هم بزنند .
مسأله 1783 - بعد از آنكه عامل شروع به كار كرد ، اگر جاعل بخواهد جعاله را به هم بزند اشكال ندارد ولى بايد مزد مقدار عملى را كه انجام داده به او بدهد .