تقليد غير معصوم از نظر بزرگان اهل سنّت
همانطور كه شوكانى در كتاب « القول المفيد » ص 49 گفته است . اين جمله ابوحنيفه تصريح به عدم جواز تقليد است . زيرا اگر دليل گفته او را كسى بداند ، خودش مجتهد مىباشد . و مگر ابوحنيفه خود نگفته است : « كسى كه دليل مرا نمىداند نبايد به كلام من فتوا دهد » و يا « ما بشر هستيم حرفى را مىگوييم و فردا برمى گرديم » . زفر مىگويد : « من با ابويوسف و محمد بن حسن نزد ابوحنيفه مىرفتيم و مطالب او را مىنوشتيم ، روزى به ابويوسف گفت : هر چه را از من مىشنوى ننويس ، چه بسا امروز عقيدهاى دارم و فردا از آن دست بر مىدارم . . . » « 1 »
مالك بن انس نيز همين طور . وى مىگويد : « من بشرى هستم كه گاهى خطا و گاه بر رأى صواب هستم ، پس در افكار من دقت كنيد ، هر چه طبق قرآن و سنت بود عمل كنيد و گرنه رها كنيد » و « ما فقط ظن و گمان داريم و يقين نداريم » « 2 »
هامش
( 1 ) . ملخص ابطال القياس و الرأى ، تأليف ابن حزم ، ص 66 ، تاريخ بغداد ، تأليف خطيب بغدادى ، 3 / 42 ، مجموعه فتاواى ابن تيميه ، 20 / 212 ، ابوحنيفه ، تأليف ابوزهر ، 3 / 42 و . . . به نقل از « ركبت السفينة »
( 2 ) . الجامع ، تأليف ابن عبدالبر ، 2 / 132 ، الايقاظ ، ص 72 ، الاتباع ص 79 ، جامع بيان العلم ، 2 / 33