پيامبرى فرمان مىبرد كه خدا تنها فرمانبردارى از او را امر كرده است ) . آيا نمىبينند كه ما به دست قدرت خود چارپايان را براى آنان آفريديم ( آن گاه مردم را به فكر بهرهگيرى از آنها افكنديم و آنها را براى ايشان رام كرديم كه به كارشان گيرند ) و اكنون مالك آنهايند ؟ ! ( و پس از يادآورى نعمتهاى خدا مردم را متوجه سپاسگزارى و شكرى مىكند كه از بارزترين معانى آن سپاسگزارى ايمان به خدا و فرمانبردارى از پيامبر اوست ، امّا برخى شرك آوردند ) و غير از خدا كسانى را به خدايگانى گرفتند ( و مىخواهند بدين وسيله نقص خود را جبران و ترميم كنند ) شايد آن خدايگانان ايشان را يارى دهند ( و واقعيّت اين است كه عكس اين مطلب درست است ) و خدايگانان نمىتوانند به آنها يارى دهند بلكه اين مشركاناند كه سپاه آماده به خدمت آنها شدهاند .
( آن گاه سياق آيات پيامبر را مخاطب قرار مىدهد تا دلش را استوار سازد و كافران را بيم دهد ) و مىگويد : آنچه آنها به تو مىگويند تو را اندوهگين نكند . به راستى خدا آشكار و نهان آنها را مىداند .
( سياق مطلب ديگر بار به ايمان به آخرت باز مىگردد ، و اين كه چگونه اين انسان كه خدا نعمتهاى خود را بر او بارانده است به آخرت كفر مىورزد و با تمام لاف و گزاف در مورد آن مخاصمه و مجادله مىكند ) آيا انسان نمىبيند كه خود از نطفهاى ( ناچيز ) آفريده شده و اكنون كارش بدانجا كشيده كه با خدا دشمنى ورزد ؟ ! ( در نعمتهاى خدا غوطه مىخورد و در آيات او مجادله و منازعه مىكند ! ) ( آن گاه چنين كسى ) مثالى مىزند ( استخوانى پوسيده را برمىدارد و مىگويد ) : چه كسى اين استخوانهاى پوسيده را زنده مىكند ؟ ( اى پيامبر ) بگو : آن كسى كه نخستين بار آنها را به وجود آورده و خود به هر چيزى آگاه و داناست ( پس مىداند كه ذرّات جسم اين يا آن شخص به كجا رفته است ) ، او همان ذاتى است كه از درخت سبز براى شما آتش پديد مىآورد كه شما بر آن آتش مىافروزيد ( در حالى كه آتش بالقوّه در جوهر درخت نهفته است ) و هموست كه آسمانها و زمين را آفريده است ، پس آيا عاجز است كه ديگر بار بشر را بازگرداند ؟ ! هرگز . . . ) هر گاه چيزى
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 84
مساهمون: احمد آرام
ص٨٤