او صحيح است چنانچه اگر گمان دارد كه رفتن به عرفات براى وقوف اضطرارى موجب ترك وقوف اختيارى مشعر است ، در اين صورت نيز بايد بمشعر برود و وقوف اختيارى آن را درك كند و حج او صحيح است .
مسألهء 507 - اگر كسى عمدا پيش از مغرب شرعي از عرفات كوچ كرد و بيرون رفت ، حج او صحيح است ولى گناه كرده است و علاوه براستغفار ، بايد كفاره بدهد و كفاره آن كشتن يك شتر است در روز عيد در منى . و اگر توانائى آن را ندارد بايد هيجده روز در مكه يا در راه يا در محلّ خود روزه بگيرد . و به احتياط واجب روزهها را پى در پى و پشت سر هم بگيرد . و اگر از روى فراموشى يا ندانستن مسأله يا اشتباه در وقت پيش از مغرب از عرفات كوچ كرد كفاره ندارد . ولى اگر متوجّه شد و وقت ، باقى است و مىتواند ، بايد برگردد ، و اگر برنگشت گناه كرده ولى ثبوت كفاره در آن ، محل اشكال است هرچند احوط است .
چنان كه اگر عمدا كوچ كرد ولى پشيمان شد و زود برگشت در اين صورت نيز لزوم كفاره ، محل اشكال است ولى احوط است .
مسألهء 508 - اگر ماه ، در نزد علماء و قضات اهل سنّت در حجاز ثابت شد و برطبق آن ، حكم كردند ، اگر ما يقين بر خلاف آن نداشته باشيم ، بايد از آنان پيروى كنيم و وقوف به عرفات و مشعر و ساير اعمال را مطابق حكم آنان انجام دهيم و حج ما صحيح است ، و لازم نيست احتياط كنيم و روز بعد را نيز به عرفات برويم بلكه اگر موجب خوف و ضرر و بروز اختلاف شود جائز نيست . ولى اگر يقين ببطلان حكم آنان پيدا كنيم و بدانيم در ماه ، اشتباه كردهاند و مثلا وقوف به عرفات را در روز هشتم انجام دادهاند ، در اين صورت كافى بودن عملى كه به پيروى آنان انجام شده محل اشكال است ، اگر ممكن است بدون خوف و ضرر ،
احكام و مناسك حج و عمره (فارسى) — صفحة 172
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص١٧٢