وظايف سنگينى دارم و همينطور شما نيز كه تحت فرمان و راهبرى من هستيد ، مسئوليت شديد و سنگينى داريد .
مسئوليت رهبرى در نهج البلاغه
در نهج البلاغه مىخوانيم :
اتَّقُوا اللّه فِي عِبادِهِ وَ بِلادِهِ فَإنَّكُمْ مَسؤُولونَ حَتّى عَنِ البِقاعِ وَ البهائِمِ ؛ « 1 »
از خدا بترسيد و به وظايفِ مقرر و رسيدگى به بندگان خدا و محيطهاى زيست خود عمل نماييد و بدانيد كه مسئوليت شما شديد است . زيرا حتى در مورد چهارپايان و منزلهاى مسكونى خود سؤال خواهيد شد .
به همين جهت در همين خطبه سپاهيان خود را از ثناگويى نسبت به خود منع مىفرمايد :
فَلا تَثنُوا عَليَّ بِجَميلِ ثَناء لإخراجي نَفسي إلى اللّهِ وَ إلَيكُم مِنَ التَّقِيَّةِ فِي حُقُوقٍ لمْ أَفرُغ مِن أدائِها وَ فَرائِضَ لابُدَّ مِن إمْضائِها ، فلا تُكلِّمُوني بِما تَكَلَّمَ بِهِ الجَبابِرَةُ ؛
من هنوز ترس آن را دارم كه از عهدهء مسئوليت رهبرى پيش خدا و شما مردم و از به جا آوردن وظايف زمام دارى و از اجراى فرايض الهى در نيامده باشم . با من مانند زمامداران گردن كش و از خود راضى سخن نگوييد .
زيرا هر تمجيدى به اندازهء خود ، شخص را در خود مشتبه ساخته و مانع پيشرفت مقاصد زمام دارى و رهبرى است . از آنجا كه امام عليه السلام خود مىدانست كه مقام رهبرى پر مسئوليت و پرمخاطره است ، مىفرمود :
هيهاتَ أنْ يَغلِبَني هَوايَ ، وَ يَقودَني جَشعي إلى تَخَيُّرِ الأطْعِمَةِ ، أوْ أبيَتَ مِبطاناً وَ حَولِي بُطُونٌ غُربى و أكبادٌ حَرى ؛ « 2 »
هرگز ! هوا و هوس نمىتواند بر من چيره و آز بر من غلبه كند و بهترين طعام را براى خود
هامش
( 1 ) . بيروت ، ص 301 .
( 2 ) . نهج البلاغه ، كتب الى عثمان بن حنيف ، عامله في البصرة .