كه همه از آنها بهرهمند مىشوند اگر چه در اين مورد صحيح است خود شخص نيكوكار را ستايش نماييم اما در عين اختيارى بودنِ عمل ، منتهى مىشود به مُسَبِّبُ الأسباب ، زيرا تا توفيق ربانى و هدايت خاص او يار و مددكار نباشد شخص آن قدرت را نخواهد داشت كه اختياراً از او عمل خيرصادر گردد . اگر اين فرد را ستاش كنيم چون سررشته كارها به دست تواناى قادر متعال است كه آن شخص را موفق به كار خير نموده و چنان چه توفيق ، همراهى نمىكرد محال بود از او چنين كار خيرى صادر شود ، برگشت ستايش هر كس كه خيرى را اختياراً انجام مىدهد به ذات كبريايى خواهد بود . بدين بيان صحيح است گفته شود : جنس حمد مخصوص ذات احديت است .
3 . استاد بزرگوار آقاى طباطبايى - رحمة اللّه عليه - در تفسير نفيس الميزان - بعد از اين كه مىفرمايند « ال » در الحمدلله براى جنس و يا استغراق است - در اين زمينه مطلبى دارند كه خلاصهء آن اين است كه همه چيز بدون استثنا مخلوق خداست و چون همهء پديدهها مخلوق اوست نيكو و حسن است . از طرفى خلقت هم در كمال اختيارى و بدون جبر و قهر مىباشد . پس چنين نتيجه مىگيريم كه تمام افعال اختيارى انسان از ناحيهء حق متعال صادر شده است ، پس برگشت هر ستايشى به خداوند متعال است و هيچ ستايشى صادر نمىشود مگر اين كه در حقيقت از او صادر شده . ذات متعال فاعل حقيقى هر كار نيكى است كه از كسى صادر مىگردد . پس هيچ ستايشى از كسى براى كار خير صادر نمىشود مگر اين كه - حقيقت آن - به خداى متعال برمىگردد .
حكمت فاطمى (تلخيص شرح خطبه حضرت زهرا ع) (فارسى) — صفحة 33
مساهمون: عز الدين حسينى زنجانى
ص٣٣