رنگها و عطرهاست . لذا اگر در عين اين كه واجد كمال همان رنگ است ، رنگ ديگرى را هم مىداشت مسلماً دايرهء ستايش بيشتر مىشد . مثلًا در صورت داشتن رنگ و عطر مخصوص در تعريف آن مىگفتيم : گل خوبى است . و حال كه واجد كمال بيشترى است ، مىگوييم : گل بسيار خوبى است .
2 . حكما گفتهاند هر موجودى داراى دو كمال است : كمال اوّل و كمال دوم . مراد از كمال اوّل افاضهء وجود به تمام موجودات است . كمال دوم ، بعد از وجود و خلقت عبارت است از هدايت خاص و غريزى هر موجودى به كارهايى كه در تكميل خلقت خاص وى لازم است و اگر هدايتِ غريزى نباشد به كمال خاص خود نرسيده ، تباه خواهد شد .
بنابراين در قرآن كريم فرمود : « الَّذِى أَعْطى كُلَّ شَىءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى » ؛ « 1 » پروردگار متعال كه خلقت همه چيز را نيكو كرد و سپس به آنچه لازمهء بقاى زندگى اوست هدايت فرمود . مانند هدايت حيوانات و حتى حشرات ؛ به آنچه كه در زندگى لازم دارند و منافع و ضررهاى خود را تشخيص مىدهند و به هدايت غريزى آنچه را كه منفعت است به سوى خود جلب و آنچه را كه ضرر است از خود دور مىنمايند . بديهى است كه همهء اينها از ناحيهء پروردگار متعال است .
اما كارهاى نيكى كه اختياراً از افراد سر مىزند مانند خدمات اجتماعى
هامش
( 1 ) . طه ، آيهء 50 . .