فرهنگ موضوعي احاديث امام مهدي ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 855

شود ديگرى طلوع مي‌كند ، پس گويا نيكي‌هاى خدا در ميان شما كامل شده ، و آنچه را اميد داريد به شما نمايانده است . » ابن ميثم بحرانى در شرح نهج‌البلاغة 3 / 6 خطبه‌ى 97 ( 1 ) مي‌نويسد : « اين فصل دربردارنده‌ى مطالبى چند است : آگاهى دادن از امامان پسين ( عليهم السلام ) ، تعليم نحوه‌ى رفتار مردم با آنان ، اميد بخشيدن به مردم با ظهور امامانى از آل محمد ( صلى الله عليه وآله ) يكى پس از ديگري ، وعده‌ى تكامل احسان الهى به وسيله‌ى ظهور امام منتظَر كه آنان آرزومند اويند . . . [ وى در شرح جمله‌ى آخر مي‌نگارد : ] اين سخن به لطف و امتنانى كه خدا با ظهور امام منتظَر در حق آنان مي‌كند ، و به وجود ايشان احوال آنها را سامان مي‌دهد ، اشاره دارد . در اثناى برخى خطبه‌هاى امام ( عليه السلام ) به مطالبى پيرامون جرياناتى كه پس از ايشان رخ مي‌دهد برخوردم ، مطالبى كه به شرحى براى اين خطبه مي‌ماند ، و آن اين است : اى قوم ! به يقين بدانيد جاهليت شما كه قائم ما با آن مواجه مي‌شود ، كمتر از آن جاهليت شما كه پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) با آن روبرو شد نيست ، زيرا آن روز تمامى امت درگير جاهليت بودند ، مگر كسى كه خدا بر او رحم كرد ، پس شتاب ننماييد كه هراس شتابان به سراغتان آيد ، و بدانيد مدارا مبارك است و در درنگ بقا و راحتى است ، و امام نسبت به آنچه انكار مي‌كند داناتر است . قسم به جانم او قاضيان بد را از شما بر خواهد كند ، رياكاران را بر خواهد گرفت ، اميران ستمكار را كنار خواهد زد ، زمين را از هر فريبكارى پاك خواهد گرداند ، در ميان شما به عدل رفتار خواهد نمود ، و ترازوى مستقيم را در ميان شما به پا خواهد داشت . زندگان شما آرزوى بازگشت مردگانتان را خواهند نمود . . . » شرح نهج‌البلاغة ابن ابى الحديد 7 / 94 ذيل اين فقره از سخنرانى امام ( عليه السلام ) : خدا كسى را برايتان بفرستد كه شما را گرد آورد و پراكندگي‌تان را به انضمام مبدّل سازد ، مي‌نويسد : « مقصود كسى از اهل‌بيت ( عليهم السلام ) است . اين سخن اشاره به مهدى است كه در آخرالزمان ظهور مي‌كند . اصحاب ما [ معتزله ] بر اين باورند كه او امروز موجود نيست و بعدها به وجود خواهد آمد ، ولى