وسيلهى تجارت قرار ميدهند و آن را ميفروشند . خدا تجارت آنان را سودمند قرار ندهد . » ( 1 ) مناوى در فيض القدير 1 / 183 آورده است : « از پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) پرسيدند : شرورترين مردمان كيست ؟ فرمود : عالمان سوء » . همو در 6 / 478 آورده است : « واى بر حال امتم از عالمان سوء . » اين روايات از جهت زمانى مطلق و در منابع شيعه و سنى بسيار است . در منابع ما شيعيان نيز ، احاديث متعددى در نكوهش عالمان سوء و تفسير آيات مذمت ايشان ، آمده است و دلالت بر اين دارد كه زمان اينان ، پس از پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) بوده و تا ظهور حضرت مهدى ( عجل الله تعالى فرجه الشريف ) ادامه دارد . و اينك نمونههايى از اين روايات : مرحوم كلينى در كافى 8 / 307 از امير المؤمنين ( عليه السلام ) نقل ميكند كه رسولخدا ( صلى الله عليه وآله ) فرمودند : « زمانى بر اين مردم خواهد آمد كه از قرآن جز خطوط آن و از اسلام جز اسمش باقى نماند . آنان مسلمان ناميده ميشوند در حالى كه دورترينِ مردم از اسلامند ، مساجدشان آباد است و نسبت به هدايت ويران ، فقيهان آن زمان بدترين فقيهان در زير آسمانند ! فتنه از ايشان بيرون ميآيد و به ايشان باز ميگردد . » ( 2 ) اين عبارت : « فتنه از ايشان بيرون ميآيد » از آن روست كه آنان حاكمان جور را تأييد ميكنند و اسلام را به خاطر آنها تحريف مينمايند . جامع الاخبار / 129 از رسولخدا ( صلى الله عليه وآله ) : « علماى آنان بدترين خلق خدا روى زمينند . در اين هنگام خدا به چهار پيامد گرفتارشان ميكند : ستم سلطان ، قحطى دوران ، ظلم واليان و ستم حاكمان . اصحاب با تعجب پرسيدند : يا رسول الله ! مگر بتها را ميپرستند ؟ فرمودند : آري ، هر درهمى براى آنان صنمى خواهد بود . » علامهى مجلسى در بحار الانوار 2 / 107 آيات و احاديث نكوهش عالمان بدكردار را تحت عنوان « ذمّ علماء السوء ولزوم التحرّز عنهم » آورده و 25 حديث در اين رابطه نقل ميكنند ، از
فرهنگ موضوعي احاديث امام مهدي ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 197
مساهمون: الشيخ علي الكوراني العاملي
ص١٩٧
هامش
( 1 ) . و نيز فيض القدير 6 / 479 و الفردوس 4 / 398 و . . .
( 2 ) . مشابه آن در ثواب الاعمال / 301 و اعلام الدين / 406