كه مجتهدان براى به دست آوردن احكام و تكاليف شرعى به آن دو رجوع مىكنند ( - - - ) ادلّهء اربع ) .
شريعت و تبعيت از مصالح و مفاسد : از ديدگاه فقهاى شيعه احكام و تكاليفى كه خداوند متعال مقرر كرده ، تابع مصالح و مفاسد است ؛ بدين معنا كه خداوند بدانچه مصلحت بندگان در آن بوده امر كرده و از آنچه براى آنان مفسده داشته نهى كرده است ( - - - ) حكمت ) .
شريعت سمحه و سهله : خداوند متعال شريعت را سهل و آسان قرار داده است ( - - - ) سهولت ) . قرآن كريم با بيانات مختلف بدين مطلب تصريح كرده است . در آيهاى مىفرمايد : « لايُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إلّا وُسْعَها ؛ 4 خداوند هيچ كس را تكليف نمىكند مگر به قدر توانايى او » و در آيهاى ديگر آمده است : « وَما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ ؛ 5 و در دين ( در مقام تكليف ) بر شما مشقت و رنج ننهاده است » . و در آيهاى ديگر خداوند پس از بيان اين حكم كه در صورت دسترس نداشتن به آب با خاك پاك تيمّم كنيد ، مىفرمايد : « مايُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُم مِن حَرَجٍ ؛ 6 خداوند نمىخواهد هيچ گونه سختى براى شما قرار دهد » . از اين رو ، خداوند متعال هم در مقام جعل و تشريعِ حكم ، حكمى حرجى و مشقت زا وضع نكرده و هم در صورتى كه بر اثر پيدايى شرايط و عوارضى ، حكمى براى مكلّف حرجى و داراى مشقت باشد ، آن حكم را از وى برداشته و او را از آن معاف داشته است ( - - - ) تيسير ) .
نوآورى در شريعت : زمام تشريع احكام و تكاليف بندگان به دست خداوند است كه پيامبران از راه وحى آن را دريافت و به مردم ابلاغ مىكنند . بنابر اين ، هيچ يك از بندگان حق ندارد از پيش خود و بر پايهء نظر و انديشهء خويش ، حكم و تكليفى را وضع كند و آن را به خداوند نسبت دهد ( - - - ) بدعت ) .
استصحاب عدم نسخ : چنانچه در شريعت فعلى نسبت به نسخ حكمى ثابت در شريعت پيشين شك شود ، آيا استصحاب عدم نسخ جارى و حكم به بقاى آن در شريعت فعلى مىشود يا نه ؟
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 675
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٦٧٥