آيا تصرف در آن جايز است يا نه ؟ مسئله اختلافى است . 2 برخى گفتهاند : اگر رفتارى از نظر عرف و عقلا ظهور در اذن داشته باشد ، همچون ظهور لفظى حجّت و معتبر است ؛ هرچند براى فرد يقين و اطمينان آور نباشد . 3 در ذيل به نمونههايى از احكام مرتبط با شاهد حال در ابواب مختلف اشاره مىكنيم .
صلات : مكان نماز گزار بايد مباح باشد ؛ بدين معنا كه يا بايد ملك نماز گزار باشد و يا در صورتى كه ملك ديگرى است بااذن او ، هرچند مستند به شاهد حال باشد . در اينكه شاهد حال ظنى كفايت مىكند يا نه ، اختلاف است ؛ 4 چنان كه گذشت .
تجارت : چنانچه خريدار ادعا كند عيب موجود در كالا نزد فروشنده و يا قبل از قبض آن ، حادث شده است و فروشنده منكر آن باشد ، گفتهء فروشنده با سوگند ياد كردن پذيرفته مىشود ، به شرط آنكه خريدار ، بيّنه ( - - - ) بيّنه ) يا شاهد حالِ قطعىِ گواهى دهندهء به نفع او ، نداشته باشد ، مانند زايد بودن يك انگشت يا بريده شدن انگشتى كه جاى آن بهبود يافته ؛ در حالى كه خريدار آن را ديروز خريده و بر حسب عادت ، امكان ندارد جاى آن به اين زودى بهبود يابد . در اينكه شاهد حال ظنى كفايت مىكند يا نه ، برخى گفتهاند : ظاهر اطلاق كلمات بعضى ، كفايت شاهد حال ظنى به ضميمهء سوگند خوردن است . 5
نكاح : پس از خلوت زن و شوهر ، اگر زن مدعى نزديكى و دخول و مرد منكر آن باشد ، در صورت عدم وجود بيّنه آيا ادعاى زوج با سوگند پذيرفته مىشود يا ادعاى زوجه ؟ مسئله اختلافى است . برخى گفتهاند : ادعاى زوجه به جهت وجود شاهد حال پذيرفته است . 6
خوردن و برداشتن آنچه كه در مجالس عروسى بر سر عروس و داماد مىريزند با بيانگر بودن شاهد حال بر اباحهء آن از سوى نثار كننده ، جايز است . 7
1 . وسيلة النجاة / 134 ؛ تحرير الوسيلة 1 / 148 ؛ كتاب الصلاة ( محقق داماد ) 2 / 450 - 451 ؛ مصباح الهدى 5 / 384 ؛ منهاج المؤمنين 1 / 149 ؛ التنقيح ( الصلاة ) 4 / 381 ؛ المسائل المنتخبة ( سيستانى ) / 106 * 2 . جامع الشتات 2 / 24 و 3 / 406 ؛ العناوين 2 / 511 - 512 ؛ جواهر الكلام 8 / 281 - 283 ؛
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 593
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٥٩٣