ديگر احكام : هرگاه زوجه مدّعى شود شوهرش او را قذفِ موجب لعان ( - - - ) لعان ) كرده و زوج سكوت كند ، در اينكه ملزم به پاسخگويى مىشود و در صورت خوددارى زندانى مىگردد تا پاسخ دهد ، يا زوجه مىتواند پس از سكوت زوج و قبل از پاسخگويى وى ، عليه او بيّنه ( - - - ) بيّنه ) اقامه كند ، اختلاف است 18 ( - - - ) قذف ) .
آيا شوهرى كه هنگام زاييدن همسرش سكوت اختيار كرده و نوزاد را از خود نفى نكرده ، پس از آن مىتواند او را از خود نفى كند ؟ مسئله اختلافى است . برخى ، انكار پس از سكوت را نافذ ندانستهاند ، مگر آنكه تأخير در انكار در حدّ متعارف و از روى عذر باشد ، همچون مراجعه به حاكم و مانند آن . برخى ديگر سكوت زوج را اقرار ندانسته و تا زمان عدم اقرار ، حق انكار را براى او محفوظ دانستهاند . 19 قول نخست منسوب به مشهور است . 20
كسى كه از ديگرى طلب دارد و او از پرداخت آن امتناع مىورزد ، مستحب است به جاى اصرار و سخن گفتن با بدهكار ، نزد او برود و بدون آنكه سخنى بگويد مدتى طولانى بنشيند . 21
ب . بعد اصولى
سكوت در مقام بيان : سكوت شارع در مقام بيان حكم نسبت به خصوصيات و قيود محتمل در آن ، نوعى ظهور و اطلاق به شمار مىرود كه براى نفى خصوصيات ، مىتوان بدان استناد كرد ؛ از اين رو ، گفتهاند : سكوت در مقام بيان دليل حصر ( حصر مقصود در آنچه بيان شده ) است . البته اين ظهور در صورتى قابل استناد است كه معارض با دليل لفظى ديگرى نباشد . از سكوت در مقام بيان به اطلاق سكوتى يا اطلاق مقامى تعبير كردهاند 22 ( - - - ) اطلاق ) .
سكوت معصوم عليه السّلام در برابر گفتار يا كردار صادر از شخص در محضر او يا در برابر سيره و عادت رايج در ميان مردم ، بدون وجود عذرى همچون تقيه ( - - - ) تقيّه ) تأييد و تقرير آن عمل به شمار مىرود و دلالت بر جواز آن دارد ( - - - ) تقرير ) .
( - - - ) تكلّم ) ( - - - ) اجماع سكوتى )
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 503
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٥٠٣